وجود ، ضد ندارد متن ويظهر ايضاً انّ الوجود لا ضد له . . . ولا جنس له ولا له خلاف مع شىءٍ . ترجمه از مباحث گذشته روشن مىشود كه براى وجود ، ضد هم فرض نمىشود . - چنان كه خواهد آمد « 1 » - چون ضدان عبارتند از دو امر وجودى كه تعاقب بر موضوع واحد پيدا كرده ، داخل در جنس قريب هستند ، و بين آن دو نهايت مخالفت و معاندت حاكم است . حال آن‌كه نه براى وجود ، موضوع يافت مىشود ، و نه او جنس دارد ، و نه معاندت با چيزى . شرح دو شيئى كه ضد يك‌ديگرند چهار خصوصيت را دارند كه در وجود هيچ يك از آنها تحقق ندارد و چون ميان دو فرد از وجود هيچ يك از اين چهار خصوصيت وجود ندارد پس تضاد ميان آنها برقرار نيست . 1 . دو ضد دو امر وجودىاند ؛ يعنى دو فرد از ماهيتند كه موجود شده‌اند . و وجود ، فرد ماهيت نيست . 2 . دو ضد تعاقب بر موضوع واحد دارند مانند سفيدى و سياهى كه تعاقب بر موضوعى چون كاغذ و ديوار دارند . لكن خارج از وجود چيزى وجود ندارد تا موضوع براى وجود شود . 3 . دو ضد داخل در جنس قريبند . مانند ترشى و شيرينى كه كيف مذوق جنس قريب آن دو است اما وجود ، بسيط است ، و جنس و فصل برايش معنا ندارد . 4 . بين دو ضد نهايت معاندت حاكم است اما بين وجود و غير آن ، نهايت معاندت

--> ( 1 ) . ر . ك : مرحله هفتم فصل نهم