الشيخ حسين الحقاني
72
شرح نهاية الحكمة ( فارسى )
چون مجرّد از ماده هستند بىنياز از علّت مادّى مىباشند و لكن درعينحال اين ماهيّات مجرّد نيز داراى علّت فاعلى هستند ، پس بطور كلّى مىتوان ادّعا كرد كه هيچ موجود ممكنى خواه مادّى يا مجرّد ، بىنياز از علّت فاعلى نيستند پس كسى كه قصد كند كه علل را در علّت مادّى منحصر كند و علّت فاعلى را نفى نمايد در حقيقت چنين كسى قصد كرده است اثبات فعلى كند بدون اينكه فاعلى داشته باشد ! و چنين چيزى امكان ندارد و چنين كسى ، به منزلهء اين است كه عضو متورّمى را چاق و سمين مىپندارد ! « 1 »
--> ( 1 ) - عبارت : « استسمن ذاورم كه در عبارت متن آمده است مثلى است در ميان عربها به معناى مذكور در بالا و در مورد كسانى به كار برده مىشود كه گول خورده و خلاف حقيقت را داراى حقيقت مىپندارد . ( به اقرب الموارد مادة سمن مراجعه كنيد » . ( شارح )