آن واقعيت را بيابد ، باز تصويرى از آن در مرتبهء خيال به وجود مىآيد ، مانند ترس و لذت و اراده و ساير حالات روحى كه ما آنها را با حواس ظاهرى درك نمىكنيم ، بلكه نفس واقعيت آنها را بدون دخالت هيچ حسى و بدون دخالت سلسلهء اعصاب مىيابد و تصويرى از آنها در خيال به وجود مىآيد و ما مىتوانيم باتوجه كردن به اين تصوير مثلا آن حالت ترسى را كه به ما دست داده بود ياد آوريم . در هرحال ، پس از اينكه صور خيالى چند واقعيت مشابه در خيال به وجود آمد ، تصوير ديگرى ، كه به نحوى با اين تصاوير جزئى عينيت دارد ، در مرتبهء عقل پديد مىآيد . اين تصوير ويژگيهاى فردى آن صور خيالى را ندارد ولى ويژگيهاى مشترك آنها را واجد است . به اين تصوير « صورت كلى ، صورت عقلى ، ادراك عقلى يا معقول » مىگويند . پس هم صورت جزئى نشان دهندهء واقعيت خارجى است هم صورت عقلى ولى فرق آنها در اين است كه صورت جزئى اولا ، يك واقعيت مشخص را نشان مىدهد ؛ يعنى ، بر هيچ واقعيت ديگرى صدق نمىكند كه به اين خاصيت « جزئيت » گويند و ثانيا ، آن واقعيت را تنها و خالص نشان نمىدهد ، بلكه عوارضى كه همراه آن واقعيت هستند نيز با آن درك مىشوند ؛ مثلا ، نمىتوان رنگ شىء مشخصى را درك كرد بىآنكه شكل و اندازه‌اش درك شوند ، رنگ و شكل و اندازهء يك شىء با هم درك مىشوند ، پس صورت جزئى رنگ يك شىء به تنهائى در ذهن حاصل نمىشود . بر خلاف آن ، صورت عقلى اولا ، يك واقعيت مشخص را نشان نمىدهد ، بلكه بر تمام واقعيات مشابه هم صدق مىكند كه به اين خاصيت « كليّت » مىگويند و ثانيا ، مىتواند خود واقعيت را خالص و تنها با عوارض همراه ، نشان دهد ؛ به تعبير رايج ، مىتواند به نحو صرف در ذهن حاصل شود . پس باختصار ، دسته‌اى از مفاهيم كلى به اين ترتيب در ذهن فراهم مىآيند كه ابتدا واقعيتى از خارجى در حوزهء حس يا در حوزهء نفس قرار مىگيرد و سپس قوهء خيال تصويرى جزئى از اين واقعيت مىگيرد و در نهايت اين تصاوير جزئى به نحو كلى در قوهء عقل منعكس مىشوند و در نتيجه مفهوم كلى آن واقعيت در ذهن به وجود مىآيد . به مفاهيم كليى كه به اين طريق در ذهن به وجود آمده‌اند « معقولات اولى » مىگويند . پس ويژگى معقولات اولى اين است كه از جزئيت به كليت رسيده‌اند ، همه مسبوق به صور جزئى هستند . در مقابل ، معقولات ثانيه هيچكدام داراى صورت جزئى نيستند . بنابراين ، به‌عنوان ملاكى براى معقولات اولى مىتوان