معقولات اولى را « حقايق » و « ماهيات » و معقولات ثانيه را « اعتباريات » هم مىگويند . ما در اينجا دربارهء مفاهيم جزئى بحثى نخواهيم كرد . آنچه عجالتا موردنظر است شناختن انواع معقولات است . براى شناختن انواع معقولات ، كافى است ابتدا طرز پيدايش معقولات اولى را توضيح دهيم و از اين طريق ويژگيهاى اين دسته را مشخص سازيم و سپس ، باتوجه به اين ويژگيها ، ويژگيهاى معقولات ثانيه را مشخص كنيم . به اين ترتيب ، هم مشخصات هردسته از معقولات روشن مىشود و هم بين آنها مقايسه به عمل مىآيد و كاملا از هم متمايز مىشوند . 1 - 1 - 3 - 7 : معقولات اولى هرگاه يكى از حواس انسان با واقعيتى تماس حاصل كند ، اثرى از آن در عضو حسى مربوط و سپس در سلسله اعصاب پديد مىآيد . انسان اين اثر را مىيابد و از اين يافتن به « احساس » تعبير مىكند ؛ مثلا ، مىگويد : « من احساس سردى مىكنم ، من احساس تلخى مىكنم . » به احساس « ادراك حسى » نيز مىگويند . پس ادراك حسى همان يافتن آثار حاصل در اعصاب است كه در تماس واقعيات خارجى با اعضاى حسى به وجود آمده‌اند . پس از پيدايش ادراك حسى ، در مرتبه‌اى از ذهن ، كه به آن « خيال » مىگويند ، تصويرى از آن به وجود مىآيد ، اين تصوير به نحوى عين همان آثار عصبى است و نفس باتوجه آن مىتواند آن اثر را يادآورى كند ، به اين تصوير « صورت خيالى » يا « ادراك خيالى » مىگويند ؛ پس صورت خيالى همان انعكاس ادراك حسى است در مرتبهء خيال . البته پيدايش صورت خيالى منحصر در طريق فوق نيست : اگر نفس از واقعيتى ادراك حسى نداشته باشد ولى خود