السيد الطباطبائي ( مترجم : گرامى )

372

آغاز فلسفه ( ترجمه بداية الحكمه ) ( فارسى )

مورد نظر است . وجود مستقل و وجود رابط مقصود از وجود مستقل ، وجودى است كه فى نفسه مىباشد ، در برابر وجود رابط كه فى غيره است . تفاوت ميان وجود مستقل و رابط نظير تفاوت ميان مفاهيم مستقل و مفاهيم رابط است . مفاهيم مستقل مفاهيمى فى نفسه‌اند كه جداى از هرمفهوم ديگرى و بىارتباط با آن در ذهن تصور مىشوند . آدمى اگر ده‌ها و صدها از اين قبيل مفاهيم را در ذهن خود رديف كند ، اين مفاهيم بيگانه از هم و بىارتباط با يكديگر كنار يكديگر قرار مىگيرند . و مفاهيم رابط ، مفاهيمى است كه ميان اين مفاهيم مستقل ، ربط و پيوستگى و اتصال ايجاد مىكند . اين مفاهيم خود عين ربط و تعلق به طرفين مىباشند ، يعنى مفهوم و معنايشان قائم به طرفين بوده ، هيچ‌گونه استقلالى از طرفين خود ندارند ، به گونه‌اى كه بدون طرفين خود هرگز قابل تصور و تعقل نيستند . به نظر علامهء طباطبائى ، همان‌گونه كه در خارج وجودهاى مستقل تحقق دارد ، وجودهاى رابط نيز تحقق دارند . يعنى وجودهايى كه فى غيره‌اند ، ماهيت ندارند ، و هويتشان وابسته به طرفين آن مىباشد . شايان ذكر است كه وجود مستقل گاهى بر خصوص موجود فى نفسه لنفسه بنفسه اطلاق مىشود ، و گاهى نيز مقصود از آن وجود لنفسه است اعم از آن‌كه بنفسه باشد يا بغيره . ر . ك : وجود بنفسه و وجود لنفسه . وجود ناعتى وجودى است كه صفت‌ساز براى غير خود مىباشد . ر . ك : وجود لغيره . وجود نفسى اين واژه گاهى در برابر وجود فى غيره به كار مىرود ، و به معناى وجود فى نفسه مىباشد ، اعم از آن‌كه لنفسه باشد يا نباشد . و گاهى نيز به معناى وجود لنفسه در برابر وجود لغيره استعمال مىشود ، و البته استعمال شايع آن در معناى دوم است . وحدت در عين كثرت نام نظريه‌اى است در باب عالم هستى از جهت وحدت و كثرت آن . بنابراين نظريه هم كثرت واقعيت دارد و هم وحدت . يعنى در جهان خارج وجودهاى گوناگون و متنوعى تحقق دارد ، و اين امرى است بديهى و بىنياز از اثبات ، و از اين‌روى اصل كثرت در جهان خارج به عنوان يك حقيقت غير قابل انكار پذيرفته مىشود ، اما اين كثرت بر خلاف آنچه كه حكيمان مشاء مىگويند ، منافاتى با وحدت