السيد الطباطبائي ( مترجم : گرامى )
261
آغاز فلسفه ( ترجمه بداية الحكمه ) ( فارسى )
ديگر آنكه متصل و پيوسته است ، سوم آنكه قار الذات بوده و اجزايش همزمان تحقق مىيابد ، و چهارم آنكه يكبعدى است و در يك جهت امتداد دارد . اينها همه اجزاى عقلى خط هستند . جزء عقلى مشترك را « جنس » و جزء عقلى مختص را « فصل » مىنامند . 2 . تركيب خارجى : تركيب خارجى آن است كه يك شىء در خارج از ماده و صورت تشكيل شده باشد ؛ مثلا انسان يك مركب خارجى است ، زيرا از روح و بدن تشكيل شده است ، زيرا در ظرف خارجى مركب از جسميت و صورت نوعيهء خاص خود مىباشد . 3 . تركيب مقدارى : تركيب مقدارى در جايى است كه يك شىء با آنكه در خارج متصل و يكپارچه مىباشد ولى داراى اجزاى بالقوهاى است كه مىتواند به آنها تقسيم شود . اين نوع تركيب در اشيايى راه مىيابد كه داراى امتداد و كشش باشند . و امتداد ، يا زمانى است و يا مكانى ؛ و امتداد مكانى نيز يا فقط در يك جهت ( طول ) است مانند خط ، و يا در دو جهت ( طول و عرض ) است مانند سطح ، و يا در سه جهت ( طول و عرض و عمق ) است مانند جسم تعليمى . اجزاى مركب عقلى ( يعنى جنس و فصل ) را جزء عقلى ، و اجزاى مركب خارجى ( يعنى ماده و صورت ) را جزء خارجى ، و اجزاى مركب مقدارى را جزء مقدارى مىنامند . علامهء طباطبائى قسم ديگرى نيز براى تركيب بيان مىكنند و آن عبارت است از تركيب وجودهاى محدود و امكانى ، از وجود و عدم . اين نوع از تركيب در همهء موجودات راه دارد ، و تنها واجب تعالى از آن مبرى مىباشد . تسلسل تسلسل در لغت به معناى آن است كه امورى به دنبال هم زنجيروار واقع شوند ، خواه حلقههاى اين زنجير متناهى باشد يا نامتناهى ، و خواه ميان آنها رابطهء علّى و معلولى برقرار باشد ، يا نباشد . اما در اصطلاح عبارت است از : ترتب و توقف و وابستگى يك شىء موجود بر شىء ديگرى كه همراه با او بالفعل موجود مىباشد ، و ترتب آن موجود دوم بر شىء سومى كه همراه با او بالفعل موجود است ، و ترتب آن موجود سوم بر موجود چهارم ، و به همين نحو تا بىنهايت ؛ خواه اين سلسله به همين ترتيب در هردو طرف ، يعنى هم در ناحيهء علل و هم در ناحيهء معلولها ، تا بىنهايت ادامه