منطق مطرح مىشود به يك ريشه باز مىگردد . توضيح آن كه : در منطق ، مفاهيم كلى را از نظر كيفيت صدق بر مصاديق به دو دسته تقسيم كرده‌اند : متواطى و مشكك . « متواطى » مفهومى است كه صدق آن بر همهء افراد ، يك‌نواخت بوده و افراد آن ، شدّت و ضعف و زيادت و نقصان و يا اختلاف ديگرى از اين قبيل در مصداقيت براى آن مفهوم ندارند ؛ مثلًامفهوم « جسم » بر همهء مصاديقش به‌طور يك‌سان ، حمل مىشود و هيچ جسمى نيست كه از نظر جسميّت ، مزيتى بر جسم ديگر داشته باشد ، هر چند هر كدام از اجسام داراى خواصى هستند و بعضى از آنها مزايايى بر بعضى ديگر دارند ، ولى از نظر صدق مفهوم جسم ، تفاوتى با يك‌ديگر ندارند . اما « مشكك » مفهومى است كه صدق آن بر افراد و مصاديقش متفاوت مىباشد و بعضى از آنها از نظر مصداقيت براى آن مفهوم ، بر بعض ديگر مزيت دارند ؛ چنان‌كه همهء خطها در مصداق بودن براى طول يك‌سان نيستند و مصداقيت خط يك مترى براى آن ، بيش از مصداقيت خط يك سانتى مترى است . يا مثلًا مفهوم سياه بر همهء مصاديقش به‌طور يك‌سان حمل نمىشود و بعضى از سياهىها شديدتر از برخى ديگر مىباشد . چنان‌كه ملاحظه مىشود در بحث كلى مشكك ، روى آن امر مشتركى كه در يك مصداق بيشتر و در مصداق ديگر كمتر است ، تكيه مىشود و سخن از آن‌جا آغاز مىگردد ؛ مثلًا گفته مىشود : نسبت قرب ، امرى مشكك است و در يك مصداق بيش از مصداق ديگر آن است ؛ از اين رو يك مصداق آن « قريب » و مصداق ديگرش « اقرب » است . اما در بحث تقدم و تأخر سخن از همان دو مصداق آغاز مىشود و گفته مىشود يكى از آنها سهم بيشترى از آن امر مشترك دارد ، لذا متقدم است و ديگرى سهم كمترى از آن دارد ، لذا متأخر مىباشد ؛ به ديگر سخن : تشكيك وصف براى خود آن امر مشترك است از آن جهت كه نسبت مصاديقش به آن مختلف مىباشد ، اما تقدم و تأخر وصفِ مصاديق آن امر مشترك است ، از آن جهت كه بهره و نصيبشان از آن امر