پاسخ به مناقشهء محقق سبزوارى وجه الاندفاع : أنّ الصّورة العلميّة هى الموجودة للنّفس ، الظّاهرة لها ، لكن لا من حيث كونها موجودا ذهنيّا مقيسا إلى خارج لا تترتّب عليها آثاره ، بل من حيث كونها حالا او ملكة للنفس تطرد عنها عدما ، و هى كمال للنفس زائد عليها ناعت لها ؛ و هذا أثر خارجىّ مترتّب عليها ؛ و إذا كانت النّفس موضوعة لها مستغنية عنها فى نفسها ، فهى عرض لها ، و يصدق عليها حدّ الكيف . و دعوى : أن ليس هناك امر زائد على النفس منضمّ اليها ، ممنوعة . فظهر : أنّ الصورة العلميّة من حيث كونها حالا او ملكة للنفس كيف حقيقة و بالذات ، و من حيث كونها موجودا ذهنيّا كيف بالعرض ؛ و هو المطلوب . پاسخ اين اشكال از مطالب فوق روشن مىگردد و توضيحش آن است كه : صورت علمى ، خودش براى نفس وجود و ظهور دارد ، اما نه از آن جهت كه موجودى است ذهنى كه با خارج مقايسه شده و فاقد آثار آن مىباشد ، بلكه از اين جهت كه حال يا ملكه‌اى است براى نفس كه عدمى را [ كه همان جهل است ] از آن مىزدايد . از اين جهت ، صورت علمى ، كمالى براى نفس است كه زائد بر آن و وصف‌دهندهء به آن مىباشد ، و اين خود اثرى است خارجى كه بر صورت علمى مترتب مىگردد . و چون نفس ، محلى است براى آن صورت كه تحققش وابسته به آن صورت نمىباشد ، صورت علمى ، عرض براى او بوده و تعريف « كيف » بر آن صدق خواهد كرد ، و اين ادعا كه : ما چيزى زائد بر نفس نداريم كه به آن ضميمه شده باشد ، قابل قبول نيست . بنابراين ، صورت علمى ، از آن جهت كه حال يا ملكه‌اى است براى نفس ، « كيف بالذات » مىباشد ، و از آن جهت كه موجودى است ذهنى ، « كيف بالعرض » مىباشد ، و اين همان چيزى است كه درصدد بيانش بوديم . حضرت علامه - ره - در پاسخ به اشكال محقق سبزوارى بر اين نكته تكيه مىكند كه صورت ذهنى دو حيثيت مختلف دارد و از هر حيثيت ، حكم خاصى بر آن بار