« إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا سَوْفَ نُصْلِيهِمْ ناراً كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ » . و ديگر آيات مربوطه و چرا چنين نباشد ؟ و حال آن‌كه واجب‌الوجود تبارك و تعالى ، نامتناهى الذات و نامتناهى الفيض است و وقوف افاضه در عنايات حضرتش مستلزم محدوديت است : « وَ تَعالى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا كَبِيراً » . مسئله « خلق جديد » از اهم مسائل فلسفه الهى است كه بحث در آن از ديدگاه حكمت متعاليه بسيار شيرين و مسرت‌انگيز است و حضرت استاد صالح المتألهين حجةاللَّه البالغة علامه طباطبائى قدس سره در يك مقاله كه ظاهراً سنگين‌ترين مقالات آن بزرگوار است ، به طرز بديعى بيان فرموده‌اند و آن را به نام « مقالهء قوه و فعل » نام‌گذارى نموده‌اند . چون آن مقاله عربى بود ، اين‌جانب براى بهره‌بردارى پارسى زبان‌ها ترجمه‌اى آزاد نموده‌ام ، لذا ترجمهء مقاله نامبرده را همراه عين مقالهء عربى كه از روى نسخه مخطوط استاد استنساخ نموده و مجدداً از نظر مباركشان گذشته و تصحيح فرموده‌اند ، به مؤسسهء محترم مطالعات و تحقيقات فرهنگى تقديم مىنمايم ، و توفيق طبع آن را به نحوى كه مطبوع خاطر ارباب كمال است براى مؤسسه مذكور از خداوند متعال مسئلت دارم . شايان ذكر است كه فصل اول از مقاله مذكور « در بيان غرض از اين مقاله » فصلى است طولانى كه از روش قدما پيروى شده به اين تقرير كه آنان امورى را در صدر كتابشان به نام رؤوس ثمانيه ذكر مىكردند : 1 . غرض ، 2 . منفعت ، 3 . عنوان و نام كتاب ، 4 . نام مؤلف يا واضع علم ، 5 . بيان سنخ علم ، 6 . مرتبهء آن علم در ميان علوم ، 7 . تقسيم محتويات كتاب به فصول و ابواب ، 8 . انحاء تعليميه كه شرح اين امور در محل مربوط ذكر شده است . استاد بزرگوار - اعلىاللَّه تعالى مقامه‌الرفيع - در نخستين فصل اين مقاله غرض و باعث بر تحرير مقاله را همراه با تقسيم محتويات آن به فصولى ذكر فرموده‌اند كه