السيد الطباطبائي
40
مجموعه رسائل ( فارسى )
الإلهية في مباحث الكلاميه « 1 » . اما از گروه اول ، بايستى اكثر متكلمان معتزلى و اشعرى و برخى از ظاهربينان و سست انديشان ديگر فرق را نام برد . ابوالهذيل علاف ، نظام معتزلى ، قاضى ابوبكر باقلانى ، ابوالحسن اشعرى ، و اصل بن عطا « 2 » و برخى از علماى اماميه كه قدم راسخى در حكمت و معرفت نداشتهاند و در مباحث اعتقادى به مقدار لازم و قدر شايسته غور و كاوش نداشتهاند ، همگى در شمار دسته اول قرار مىگيرند . اكنون در اين پيشگفتار كوتاه جاى بررسى و ارزيابى و نيز حكومت و داورى پيرامون اين روشها و كم و كاست و چند و چون آنها نيست و اين بى شك از كارهاى اساسى و ارزنده و ضرورى تحقيقى است كه بايستى توسط فرزانگان فرهيخته و محققان متعهد جامه عمل بپوشد و بر كرسى فعليت و ثبوت برنشيند . اما قصد ما از آوردن اين توضيح آن بود كه بگوييم روش علامه طباطبائى رحمه الله در رساله حاضر از كدام قسم است . چنانكه پيشتر نيز يادآور شديم روش علامه فقيد ( ره ) روشى فلسفى - عرفانى
--> ( 1 ) . كتاب ارشاد الطالبين چندى قبل از سوى كتابخانه مرعشى در قم به چاپ رسيده است و كتاب اللّوامع الإلهية في مباحث الكلاميه نيز توسط آيةاللَّه شهيد قاضى طباطبائى همراه با تعليقات سودمند ايشان در سال 1396 ه . قمرى به چاپ رسيده است . در مورد كشف المراد چون قبلا توضيح داديم از تكرار صرفنظر مىكنيم تنها به دادن اين بشارت بسنده مىكنيم كه اين سفر شريف و كتاب عزيز و گرانقدر چندى قبل با تصحيح ارزنده و دقيق حضرت آية اللَّه حسن زاده آملى - مدظله العالى - از سوى انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم به چاپ رسيد كه اميدواريم مورد استفاده طالب علمان و علاقهمندان قرار گيرد ( 2 ) . براى آگاهى از شرح حال اين اشخاص مىتوانيد به كتاب الكنى و الالقاب تأليف مرحوم حاج شيخ عباس قمى ، انتشارات كتابفروشى اسلاميه و روضات الجنات تأليف مير سيد محمدباقر خوانسارى ، ترجمه شيخ محمد باقر خراسانى ، انتشارات كتابفروشى اسلاميه مراجعه نماييد . گفتنى است كه مرحوم استاد شهيد مرتضى مطهرى ( ره ) نيز فصلى از كتاب ارزنده خويش به نام خدمات متقابل اسلام و ايران را به سير تحول علم كلام و احوالات متكلمين اختصاص داده است كه قابل مراجعه است