السيد الطباطبائي
532
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : شكى نيست هر آن چه كه ما مشاهده مى كنيم از موجودات اعم از جماد ، نبات ، حيوان و انسان ، براى بقايش اصل وجود و اصل بودنش كافى نيست . بل كه براى بقاى خودش ، از امور خارج از خودش استمداد مى گيرد . يا با ضميمه كردن به خودش به صورت خوردن و تغذيه ، يا به صورت ديگر مانند : در خود جاى دادن ، بر خود پوشانيدن و تناسل و امثال شان « 1 » . نياز به غذا در انسان و ديگر اقسام جانداران ، واضحتر است ، و آن رزقى است كه بقاى اقسام جانداران به آن بستگى دارد . بدون فرقى در ميان شان اصلًا . و خداوند فرموده است : « وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها « 2 » » . پس رزق چيزى است كه هيچ چيزى در بقاى خود ، از آن بى نياز نيست . وقتى كه خداوند اين اشياء را آفريد براى بقائى ، براى آن ها رزقى هم آفريد . پس چون بقاى ( هر شيئ ) به خداوند مستند است اين موجب مىشود كه رزق نيز به خداوند مستند باشد بدون شك . خداى متعال فرمود : « فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ ما أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ « 3 » » . و چون رزق به اين معنى يك امر تكوينى است ، ارتباطى با عالَم تكليف ندارد ، و اين مانند خورشيد در وسط روز ، روشن است . زيرا حدوث و بقاء و لوازم هر كدام از آن ها ، امور تكوينيّه هستند بدون ريب .
--> ( 1 ) - تغذيه در جمادات ، مانند تغذيه هسته اتم و الكترون ها ، تغذيه سياره ها از انرژى خورشيدها و نيز مثلًا تغذيه سنگ از انرژى خورشيد ، رد و بدل مغناطيسى و آن همه تبادل ميان جمادات كه دست اندركاران فيزيك و شيمى ، شرح مى دهند . بالاخره ( غير از خداوند ) هر چيزى غذائى دارد . ( 2 ) - آيه 6 سوره هود . ( 3 ) - آيه 23 سوره ذاريات .