السيد الطباطبائي
522
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
يعود مضمون الكلام إلى ما تقدم في الخبر الذى تحت رقم 35 عن أمير المؤمنين عليه السلام فراجع . ترجمه : آيه دلالت مىكند بر اين كه : رحمت ، پيش از آن كه به انسان افاضه شود و به او برسد ، وجود دارد ( وجود رحمت بر افاض رحمت سبقت دارد ) . زيرا كه « باز كردن » نوعى « كشف و نشان دادن » است كه نيازمند است قبلًا آن شيئ ، موجود باشد و بر نشان دادن ، سبقت داشته باشد . پس آيه دلالت دارد بر تقدم رحمت الهى بر اعمال بندگان ، اعمالى كه باز مىشود رحمت براى شان در آن اعمال و به وسيله آن اعمال . و در اين بيان مضمون كلام بر مى گردد به آن چه در بحث از حديث شماره 35 از اميرالمومنين ( ع ) گذشت ، به آن جا رجوع كن « 1 » . بررسى : نتيجه فرمايش مرحوم طباطبائى دو چيز است : 1 - اين آيه دلالت دارد كه رحمت قبلًا موجود است سپس به بندگان ايتاء و افاضه مىشود . 2 - در نتيجه : آيه دلالت مىكند رحمت خدا بر اعمال انسان ، نيز مقدم است ؛ اعمالى كه هم رحمت خدا در آن ها است و هم رحمت خدا به وسيله آن اعمال ، مى رسد . بنابراين مضمون سخن بر مى گردد به حديث شماره 35 . اينك ابتدا رابطه اين حديث با حديث شماره 35 را بررسى كنيم سپس به رديف اول ( سبقت رحمت ) بپردازيم : بديهى است نه تنها دو حديث به همديگر مربوط هستند ، در واقع يك حديث واحد هستند كه در دو نقل و با دو ظبط آمده اند . فرقى كه ميان آن دو هست و مورد توجه طباطبائى ( ره ) قرار گرفته ، حضور آيه در اين نقل دوم است .
--> ( 1 ) - مبحث شماره 68 ، اين دفتر .