السيد الطباطبائي
224
نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )
ترجمه سخن علامه مجلسى ( ره ) : بيان : سخن امام ( ع ) در اين جا ، اشعار دارد كه « وضع كنند لغات » ، انسان است . پس بينديش . ترجمه سخن علامه طباطبائى ( ره ) : و از آن مهم تر : سخن امام دلالت دارد بر اين كه « وضع ها » ى لغت « تعيّنى » هستند نه تعيينى . و نيز سخن امام ( ع ) اشعار دارد بر اين كه وضع لغات و امثالش ، اصطلاحات ( توافقات ) و اعتباراتى هستند كه انسان چاره اى از آن ها ندارد ( از آن ها بى نياز نيست ) . بررسى : ى ك مسئله را مرحوم مجلسى مطرح كرده است : آيا واژه هاى لغوى را خداوند بر معانى شان تعيين كرده است ؟ يا خود انسان ها اين كار را كرده اند ؟ اين مسئله مهم و بزرگ در علم « اصول فقه » بخش اصول الفاظ ، عنوان و بحث شده و مىشود ، اكثريت معتقد هستند كه واضع لغت بر معانى ، انسان ها هستند . مجلسى مى گويد : اين حديث همين صورت دوم را تأييد مىكند « 1 » . مرحوم طباطبائى نيز دو مسئله ديگر مطرح كرده است : 1 - آيا كسى يا كسانى نشسته اند و تك تك لغت ها را براى معانى شان ، تعيين كرده اند ؟ يا در جريان طبيعى ميان مردم ، هر لغتى به يك معنى اى تعيّن يافته است ؟ مى گويد : اين حديث صورت دوم و « تعيّن » را تاييد مىكند نه « تعيين » را . 2 - آيا زبان با واژه هاى فراوانش ، يك پديده طبيعى و تكوينى و آفرينشى است ؟ يا يك پديده اجتماعى ؟ مى فرمايد : حديث صورت دوم را تاييد مىكند .
--> ( 1 ) - قابل توجه كسانى كه گاهى تمايل پيدا مى كنند مجلسى را از « علماى اصولى » ندانند . مجلسى ( ره ) در اين مسئله اصولى ترين نظر را برگزيده است .