السيد الطباطبائي

23

مهر تابان ( طبع جديد ) ( فارسى )

معلوم است كه اوّلًا : بيان عبادت‌ها و مقدار شب زنده دارى بتهجّد و ذكر و فكر براى عامّهء مردم بعنوان مقالهء عمومى چقدر سبك و فاقد ارزش است ، آن هم از مثل چنين استادى كه يكقدم به طرف شخصيّت طلبى نزديك نشد ؛ و ريشهء خودنمائى و انانيّت در وجودشان بكلّى محترق گشته بود . و ثانياً : جائى كه استاد يكى از شرائط حتميّهء پيمودن راه خدا را كتمان سِرّ مىشمرند كجا احتمال آن مىرود كه عبادات مستحبّهء خود را كه سرّى بين خود و بين ذات حىّ قيّوم است افشاء نموده و در دسترس انظار عمومى بگذارند ! پس همانطور كه معلوم است در اين عبارت ايشان فريضهء صبح مستثنى است ، سائر عبادات مستحبّه و لازمه نيز در استثناء مقدّر مندرج است . و ليكن در جائى كه محلّ مناسب ذكر آن بزرگوار بود ، از ذكر آن دريغ نداشتند و با تجليل و تكريمى خاصّ بيان مىنمودند . از جمله در تصديرى كه بر تذييلات مرقومه بر مكاتبات عَلَمين : كربلائى و كمپانى بعنوان « محاكمات » نوشته‌اند چنين مرقوم داشته‌اند كه : . . . ( آقاى آقا سيّد احمد كربلائى ) اخيراً در بوتهء تربيت و تهذيب مرحوم آية الحقّ و استاد وقت ، شيخ بزرگوار آخوند ملّا حسينقلى همدانى قدّس الله سرّه العزيز قرار گرفته و ساليان دراز در ملازمت مرحوم آخوند بوده ، و از همگنان گوى سبقت ربوده ؛ و بالاخره در صفّ اوّل و طبقهء نخستين تلامذه و تربيت يافتگان ايشان مستقرّ گرديده ؛ و در علوم ظاهرى و باطنى مكانى مكين و مقامى امين اشغال نمود . و بعد از درگذشت مرحوم آخوند ، در عتبهء مقدّسهء نجف اشرف اقامت گزيده و بدرس فقه اشتغال ورزيده ، و در معارف الهيّه و تربيت و تكميل مردم ، يد بيضا نشان مىداد . جمعى كثير از بزرگان و وارستگان ، به يمن تربيت و تكميل آن بزرگوار