السيد الطباطبائي
11
مهر تابان ( طبع قديم ) ( فارسى )
اخلاق و سير و سلوك عرفاى عاليقدر ، بالاخصّ از احوال مرحوم آخوند ملّا حسينقلى همدانىّ و شاگردان مبرّزش چون آقا سيّد احمد كربلائى طهرانىّ ؛ و آقاى حاج ميرزا جواد آقاى ملكى تبريزىّ ؛ و آقا حاج شيخ محمّد بهارى ؛ و آقا سيّد محمّد سعيد حبّوبى و از سيره و روش مرحوم سيّد بن طاوس و بحر العلوم و استاد خود مرحوم قاضى رضوان اللّه عليهم اجمعين بطور مشروح بياناتى داشتند كه راهگشاى ما در معارف الهيّه بود . و حقّا اگر ما به چنين مردى برخورد نكرده بوديم ، خسر الدّنيا و الآخرة ، دستمان از همه چيز خالى بود فلله الحمد و له المنّه . [ رويّه و روش علامهء طباطبائى در دروس ] بارى تا سنه يكهزار و سيصد و هفتاد و يك كه بنجف اشرف براى ادامه تحصيل و استفاده از مدينهء علم : حضرت مولى الموالى امير المؤمنين عليه السّلام مشرّف شديم ؛ پيوسته ذكر و فكرمان علاوه بر دروس رسميّه حوزه از فقه و اصول ، استفاده از محضر پربركت ايشان بود ؛ چه از نقطهء نظر فلسفه ، و چه اخلاق و عرفان ، و چه تفسير قرآن كريم كه بسبك بديعى بيان مىنمودند . و در اين مدّت از ايشان تقاضا نموديم كه شرح فصوص قيصرّى ؛ و شرح منازل السّائرين ملّا عبد الرزّاق كاشانى را بما درس دهند ؛ و ايشان نيز پيوسته وعده مىدادند ؛ ولى بجاى آنها هميشه از آيات قرآن و شرح و بسط در پيرامون آن سخن به ميان مىآمد تا بالأخره ما دانستيم كه علاقهء زيادى بتدريس آنها را ندارند ؛ ولى يك دورهء تمام از سير و سلوك بيان كردند كه بر نهج و سبك رسالهء منسوب به آيت اللّه علّامه بحر العلوم بود ؛ و براى ما بسار جالب و دلنشين بود . و نيز در ايّام تعطيل براى طلّاب خصوصى كه تعداد آنان بين ده نفر تا پانزده نفر بود ، مكاتبات آيتين و علمين سيّد العرفاء الإلهيّين سيّد احمد كربلائىّ و شيخ الفقهاء الربّانيّين حاج شيخ محمّد حسين اصفهانى كمپانى رضوان اللّه عليهما را بيان مىفرمودند ؛ و پس از تنقيح بحث ، نظريّهء خود را مفصّلا بيان مىكردند . اين كتاب مجموعا چهارده مكاتبه است كه دربارهء توحيد ذاتى نگارش يافته و هفتتاى آن از آيت اللّه كربلائى در مسلك توحيد بنا بر مذاق عرفاء ؛ و هفتتاى ديگر از آيت اللّه اصفهانىّ در مسلك توحيد بنا بر مذاق فلاسفه است ؛ و اين مكاتبات هريك بر ردّ ديگرى نوشته شده ؛ و هريك از اين دو آيتين به تمام معنىالكلمه با تجهيزات استدلالى