على دوانى
65
سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )
صفات برجسته و ملكات فاضله سيّد رضى سيد رضى نظر به تربيت صحيح خانوادگى و داشتن پدر و مادرى بزرگ و بزرگوار و نبوغ و استعداد خارق العادهاى كه براى نيل به مقامات عالى علمى و عملى و تكامل روحى و اخلاقى داشته است ، داراى صفاتى برجسته و ملكات فاضله و خصال كم نظير و جهات نفسانى و جنبههاى معنوى خاصى بوده كه او را از همگى دانشمندان عصر حتى برادر عاليقدرش سيد مرتضى ممتاز مىگردانيد . او دانشمندى بلند نظر و بزرگ منش و با گذشت و دست و دل باز و پارسا و پيراسته و وارسته بود ، و اين صفات تا سر حد نهائى در او تجلى داشت . صفدى و ديگران نوشتهاند روزى سيد رضى چند تكه كاغذ از زنى ابتياع كرد ، و در آن صفحهاى به خط ابن مقله « 1 » ديد . اوراق را براى زن پس فرستاد و پيغام داد كه من در اين اوراق خط ابن مقله را ديدهام و قيمت آن پنج دينار « 2 » است ، نه پنج درهم . اگر مىخواهى ورقى را كه خط ابن مقله در آنست بردار ، و چنانچه خواستى به جاى آن پنج دينار دريافت كن . زن نپذيرفت و گفت : « مگر من به خاطر چيزى كه در آن بوده است فروختهام ؟ ولى سيد رضى چندان اصرار كرد تا اين كه زن پنج دينار را پذيرفت » به دنبال آن صفدى مىافزايد : « خالع - يكى از شعرا - گفت : سيد رضى را با قصيدهاى ستايش كردم ، رضى 49 درهم برايم فرستاد . گفتم ترديد نيست كه اديب به من خيانت كرد . پس از آن روزى از « بازار عروس » عبور مىكردم ديدم مردى مىگويد : اين قطعه زمين را خريدارى مىكنى ، چون از حياط خانهء سيد رضى جدا شده است ، من آن را به 49 درهم كه مساوى با پنج دينار است مىفروشم . از اينجا متوجه شدم كه سيد رضى در آن موقع تنگدست بوده ، و براى دادن صلهء شعر به من ، آن قسمت از حياط خانهاش را فروخته و پول آن را براى من فرستاده است ! فضائل نفسانى سيد رضى بسيار است . . . « 3 »
--> ( 1 ) - محمد بن على بن حسين معروف به « ابن مقله » متوفى به سال 328 ه - خشنويس مشهور عرب كه در علم فقه و تفسير و قرائت و ادبيت و انشاء مهارت داشته . اوست كه خط كوفى را به صورت خط نسخ در آورد . ( 2 ) - درهم واحد پول و از نقره و دينار پول كلى و از طلا بوده ، هر دينار ده درهم بوده است . ( 3 ) - منتظم ابن جوزى - ج 7 - ص 279 .