با عظمت ( نهج البلاغه ) نيز قايل باشيم ، و اعتراف كنيم كه بعد از قرآن مجيد ، از نظر لفظ و معنى بر هر كتاب ديگرى برترى دارد « 2 » . سخن محدث نورى علامه محدث عاليقدر حاج ميرزا حسين نورى در اثر پر ارج گرانقدرش مىنويسد : « بايد دانست نهج البلاغه كه شيعه به آن افتخار دارد و شريعت اسلام با نوشتن آن سرفراز است ، و در بسيارى از اجازات علما از آن به برادر قرآن تعبير شده است ، در مقابل خواهر قرآن كه « صحيفه سجاديه » باشد ، داراى شروح بسيارى است . » نخستين كسى كه آن را شرح كرده است ابو الحسن بيهقى ، ديگر فخر رازى پيشواى اهل تسنن است كه ناتمام مانده است ، چنان كه قفطى در « تاريخ الحكما » تصريح كرده است ، و شرح قطب الدين راوندى به نام « منهاج البراعه » در دو جلد است . و ديگر شرح قاضى عبد الجبار است كه مردد بين سه تن از دانشمندان مىباشد ، و هر سه به عصر شيخ طوسى ( در گذشتهء سال 460 ه - ) نزديك مىباشند . و شرح ابو الحسين محمد بن حسين بيهقى كيدرى موسوم به « الاصباح » كه در سال 576 ه - از تأليف آن فراغت يافته است ، و شرح ديگرى از كيدرى به نام « المعراج » اين شروح همگى مقدم بر شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد است . محدث نورى جمعا 25 شرح نهج البلاغه را نام مىبرد « 3 » . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد كتاب مستطاب نهج البلاغه كه در سال 400 ه - توسط سيد رضى از مجموع گفتار دومين مرد دنيا أمير المؤمنين على عليه السّلام تأليف شده است تاكنون يعنى در مدت هزار سال پيش 350 بار به عربى و فارسى شرح و ترجمه شده ، و به زبان اردو و انگليسى و آلمانى نيز در آمده است . معروف‌ترين و جامع‌ترين و مفصل‌ترين شرح نهج البلاغه را عز الدين عبد الحميد بن ابى الحديد معتزلى دانشمند بزرگ اهل تسنن متوفى به سال 655 ه - در مدت چهار سال در بيست

--> ( 2 ) - ما هو نهج البلاغه و ترجمه آن « در پيرامون نهج البلاغه » . ( 3 ) - مستدرك وسائل - ج 3 - ص 513 .