على دوانى
113
سيد رضى مؤلف نهج البلاغه ( فارسى )
جلد به عربى نگاشته است . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد گنجينهيى از ادبيات عربى و تاريخ و فقه و اصول و مبانى كلامى و عقيدتى و ديگر علوم اسلامى است . مطالبى در اين كتاب هست كه در هيچ كتاب ديگرى پيدا نمىشود . بعضى از اهل تسنن ابى ابى الحديد را شيعه مىدانند ، در صورتى كه او در اين كتاب سخنان شيخ مفيد و سيد مرتضى را در رد اعتقاد اهل تسنن رد مىكند ، و به طور قطع او يك دانشمند سنى و در همان آغاز شرح نهج البلاغه مىگويد : مشايخ ما معتزله چنين مىگويند و علماى شيعه اماميه چنان ، و در بسيارى از موارد به رد و نقض سخن دانشمندان شيعه و اثبات معتقدات اهل تسنن مبادرت ورزيده است ، و در حقيقت به نظر ما سنى سر سختى نيز هست . ولى او يك دانشمند آزاد انديش و عاشق امير المؤمنين است ، و كار بزرگ سيد رضى را در گرد آورى سخنان آن حضرت به خوبى ارج مىنهد ، و با تسلطى كه در علوم اسلامى داشته به شرح نهج البلاغه پرداخته و چنان كه مىبايد از عهده اين كار بزرگ بر آمده است . به نظر ما اهل تسنن كه شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد را نظر به پى گيرى سخنان امير المؤمنين و نقل مطالبى به سود شيعه اماميه ، از نظر دور داشته و از استفاده آن غافل ماندهاند ، خود را از بسيارى از حقايق اسلامى محروم ساختهاند . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد چندين بار چاپ و منتشر شده است . بهترين و آخرين چاپ در همان بيست جلد كه مؤلف قرار داده چنان كه گفتيم در سال 1378 ه - توسط محمد ابو الفضل ابراهيم دانشمند مصرى در مصر چاپ و منتشر شده و تاكنون چندين بار چاپ آن تجديد گرديده است . نظر دكتر زكى مبارك متعصبينى كه خود را از نهج البلاغه محروم ساخته ، و از مطالعه شرح عالى آن توسط ابن ابى الحديد غافل و محروم ماندهاند ، خوب است به نظريه دانشمند منصف معاصر مصرى توجه كنند . دكتر زكى مبارك نويسندهء دانشمند مصرى آنجا كه از نهج البلاغه سخن به ميان مىآورد خطاب به حضار مجلس در دانشكدهء حقوق بغداد مىگويد : « من عقيده دارم كه مطالعه « نهج البلاغه » در خواننده مردانگى و شهامت و عظمت نفس پديد مىآورد . زيرا اين كتاب فيضى از روحى بزرگ است كه با ارادهء آهنين خود با مشكلات روزگار مواجه گشته است . » خدمت ديگرى هم نهج البلاغه به زبان عربى نموده است ، و فرصت پر ارزشى براى تحرك