الحر العاملي ( مترجم : عباس جلالى )

120

نقدى جامع بر تصوف ( ترجمة رسالة الاثني عشرية في الرد على الصوفية ) ( فارسى )

تخمين يا قيافه‌شناسى يا اطلاع قبلى . . . صورت گرفته و بدين وسيله با هوادارانش براى اختراع چنين چيزى همداستان شده باشد و پيش‌گويى يا تسخير جنّ و يا آشنايى به دانش اخترشناسى يا با رمل و اسطرلاب يا مطابقت با واقع به‌گونه‌اى اتّفاقى و يا گاهى موافق و گاهى مخالف ، انجام پذيرفته باشد . به‌هرحال با وجود احتمال ، استدلال ، كارآمد نخواهد بود تا چه رسد به وجود احتمالات فراوانى كه حاكى است هرچه را فردى صوفى نقل كرده صرف ادعاست و نياز به اثبات دارد . بر فرض كه تسليم شده و پذيراى كشف شويم ، آيا وقوع كشف ، دليل بر مشروعيّت آن است ؟ اگر چنين باشد مشروعيّت پيش‌گويى و سحر و جادو و نظير آن‌ها به طريق اولى ثابت است و به‌طور كلّى از دلايل شرعى ، بىنيازى حاصل مىشود و بدين‌گونه كشف ، از چه فضيلت و مزّيتى برخوردار خواهد بود ؟ كه به خواست خدا در بحث بيان اعمال و رفتار فضاحت‌بار سران صوفى به مواردى كه دليل بر گفتهء ماست ، مواجه خواهيد شد . 2 - به فرض اگر كشف حاصل نيز شود ، يقين‌آور نخواهد بود . مگر ملاحظه نكرده‌ايد كه بسيار اتّفاق مىافتد امورى براى انسان كشف مىشود ولى پس از آن فساد و بطلانش براى او پديدار مىگردد و كسى كه ادّعاى كشف مىكند و يا برايش مدّعى كشف مىشوند نيز مشخصا همين‌گونه محكوم به بطلان است و شايد همهء آن موارد ياد شده از همين قبيل بوده و كسى را به سر حدّ يقين نرساند ولى با فرض اين‌كه كشف ، تنها گمان‌آور باشد چگونه بدان جزم و يقين حاصل مىشود و بدان مىتوان متكّى شد ؟ با اين‌كه جمعى از صوفيان مدعّىاند نور وضو را مشاهده كرده و برايشان كشف به وجود مىآيد . در اين خصوص ما آن‌ها را آزموديم تا درمورد جمعى كه محصور بودند « حبس بول داشتند » به ما خبر دهند كدام‌يك از آنان داراى وضو و كدامين بدون وضو هستند ، كه عجز و ناتوانى آنان پديدار شد و رسوا گشتند . 3 - بنا به فرض صحّت كشف ، لازمه‌اش اين است كه صاحب كشف هيچ‌گاه به خطا و اشتباهى دچار نشود و اين همان معناى عصمت است . بنابراين ، هركس مدّعى عصمت شد يا برايش عصمت حاصل گشت بايد قائل به عصمت وى شد و به ادعاى صوفيان براى بيشتر آن‌ها ، عصمت حاصل مىشود و از همين‌جا سخن كسانى كه دست‌يابى به عصمت را امرى ممكن و اكتسابى مىدانند ، سخنى بيهوده و محكوم به بطلان است . بنابراين ، عصمت ، مشخّصا اختصاص به اهل آن دارد و نه تنها از غير اهل عصمت خطا و اشتباه