در وقت رفتن برعكس باشى . از بولگاه پدر به بولگاه مادر داخل شده باز از آنجا بيرون آمده‌اى ، اوّلت نطفه‌اى آلوده و آخرت مرده‌اى گنديده پس چرا اين‌قدر عجب دارى ؟ ! يك عالم ديگر كه طى نموده‌اى « عالم اصلاب » بوده ، يكى ديگر « عالم ارحام » بوده . در عالم اصلاب دو مرتبه را طى كرده‌اى : يكى « مرتبهء سلاليت » ديگرى « مرتبهء منويت » . در عالم ارحام شش مرحله را طى كرده‌اى : نطفيت ، علقيت ، مضغيت ، عظاميت ، لباس لحميت ، روحانيت . امّا عوالمى كه بايد طى نمائى : يكى عالم برزخ است ، ديگرى عالم حشر و بعث است . هركدام نيز مراتبى دارند كه مقام مقتضى تطوّل آنها نيست « 1 » . اى جاهل ياغى ، و اى غافل طاغى ، در هيچ‌يك از اين عوالم كه سير كرده و خواهى نمود به اختيار تو نبوده و نخواهد بود . « قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ * مِنْ أَيِّ شَيْءٍ خَلَقَهُ * مِنْ نُطْفَةٍ خَلَقَهُ فَقَدَّرَهُ * ثُمَّ السَّبِيلَ يَسَّرَهُ * ثُمَّ أَماتَهُ فَأَقْبَرَهُ * ثُمَّ إِذا شاءَ أَنْشَرَهُ * كَلَّا لَمَّا يَقْضِ ما أَمَرَهُ » « 2 » . حضرت آفريدگار در اين آيات شريفه اشاره به عوالم مذكوره نمود ، امّا

--> ( 1 ) - در اواخر مجلس هفدهم توضيحات بيشترى در اين‌باره از كتاب اعتقادات شيخ صدوق رحمه اللّه نقل شده ، علاقمندان بدانجا مراجعه فرمايند . ( 2 ) - عبس : 17 - 23 . : « مرده باد آدمى ، چه كافر و ناسپاس است ! * او را از چه چيز آفريد ؟ * از نطفه‌اى آفريدش پس به اندازه‌اش نهاد . * سپس راه [ به ايمان و طاعت ] را برايش آسان ساخت . * سپس او را بميرانيد و در گور كرد . * سپس آنگاه كه بخواهد او را برانگيزد - باز زنده گرداند * نه چنين است ؛ كه هنوز آنچه را [ خدا ] به او فرمان داده نگزارده و بجاى نياورده است » .