مؤلّف : تنها رؤيايى كه نوعى آميختگى با حقيقت دارد ، احلام است كه با خواب ديدن مباشرت ، انزال حاصل مىشود با اين كه موجب آن هيچ‌گونه واقعيتى ندارد . ولىاين ازخصوصيّاتىاست كه خداوندبراى اين عضوتناسلىبدن قرارداده همچنان كه از خصوصيّات ديگرآن انقباض وانبساط آن‌بوده‌كه درساير اعضا نيست ، همچنين تحرّك آن به مجرد خيال بدون اراده خود شخص ، و مَثَل « إليك يساق الحديث » ؛ « قصّه و داستان راجع به تو است » - كه در همين خصوص به‌كار رفته - معروف است . ولى اينها كه گفته شد نسبت به فرد ديگرى منشأ اثر نمىباشد . چنانچه شيخ كلينى رحمه الله در كافى نقل كرده : « مردى مرد ديگر را نزد اميرالمؤمنين عليه السلام برد و گفت : اين مرد به من ناروا مىگويد . اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : چه گفته است ؟ گفت ، مىگويد : با مادرم در خواب محتلم شده است . اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : اگر بخواهى او را برايت در آفتاب نگه مىدارم ، سايه‌اش را تازيانه بزن ؛ زيرا خواب مانند سايه است . ولى او را تازيانه مىزنيم تا بار ديگر مسلمانى را آزار ندهد » . « 1 » راجع به حديث « من رآنى فقد رآنى » مطلب ديگر اين كه شيخ مفيد رحمه الله حديث معروف رسول خدا صلى الله عليه و آله را كه فرموده : « من رآنى فقد رآنى ؛ « 2 » كسى كه مرا در خواب ببيند حقا مرا ديده است » ، از اخبار آحاد و ضعيف شمرده و آن را تأويل نموده است و دو شاگرد او سيّدمرتضى رحمه الله « 3 » و كراجكى نيز از او پيروى كرده‌اند ؛ چنانچه كراجكى از استاد خود ( مفيد رحمه الله ) نقل

--> ( 1 ) - كافى : 7 / 263 / ح 9 ؛ بحارالأنوار : 61 / 211 ( 2 ) - كنزالفوائد : 2 / 212 و 211 ؛ مسند احمد : 3 / 5 . ( 3 ) - رسائل مرتضى : 2 / 12