كه البته خالى از فائده نخواهد بود . جواهرشناسانى را كه بيرونى در اول كتاب جماهر ياد كرده اشخاص نامبرده زير است : عون العبادى ، ايوب بن اسود بصرى ، بشر بن شاذان ، صباح بن عمران كندى ، يعقوب كندى ، ابن الجصاص ، ابن خناب ، رأس الدنيا و ابن بهلول . و در ضمن كتاب نيز چند تن ديگر از جواهرشناسان بنام را نام برده كه عبارت‌اند از : عطارد بن محمد حاسب ، ابو العباس عمانى ، محمد بن ابى البركات جوهرى ، اخوان رازى ( حسن و حسين ) ، نصر بن يعقوب دينورى ، عتاب الجوهرى ، و خطيبى است . از اين عده كه نام آنها ذكر شد چند تن از آنها علاوه بر جواهرشناسى و مهارت در اين فن در جملهء دانشمندان بزرگ و علما و اطباء زمان خود محسوب و در دانشهاى گوناگون متبحر بوده و داراى تاليفاتى چند مىباشند مانند يعقوب كندى . و بعضى ديگر شغل و پيشهء آنها خريد و فروش جواهر بوده و در اثر ممارست در اين پيشه از جواهرشناسان بنام گشته و از مشاهير روزگار شمرده شده‌اند مانند ابن الجصاص كه پيشه‌اش جواهرفروشى بوده و بجز جواهرشناسى بهره‌اى از دانشهاى ديگر نداشته است با اين حال شهرتش بدان حد رسيده كه نامش در كتب تاريخ ثبت و باقى مانده است . اينك پس از ذكر اسامى اين جواهرشناسان به شرح مختصرى از حال چند تن از بزرگان آنان مىپردازيم . ايوب بن اسود . وى از مردم بصره و همزمان مهدى خليفه عباسى است بيرونى از كندى نقل كند : كه سنگ ياقوت در زمان پيشين درست شناخته نشده بود ، و از اشباه ياقوت مانند كركند و جربز و افلج ( يا افلح ) تميز داده نمىشد ، جواهرشناسان زمان اشباه ياقوت را ببهاء ياقوت خريد و فروش مىكردند . و ايوب كه جواهرشناسى ماهر و نزد خليفه مكانتى حاصل