يكى از آن امور چهارگانه - يعنى موضع سوق سخن به كاذب و شنيع است . يكى ديگر از اسباب عجز مجيب از دفع تبكيت ، آن است كه تبكيت به‌گونه‌اى ايراد شود كه ايهام انتاج دو طرف نقيض را داشته باشد و سائل يا سخن خود را به صورت موجز و سريع بيان مىكند كه مجيب فرصت دقت و تأمل نيابد و يا آن‌قدر سخن خود را طولانى مىكند كه موضع آن فراموش گردد . و يا ترتيب قياس را تغيير مىدهد تا نتيجه از ياد برود . ب - اسباب عدم تحصيل جواب بدين‌قرارند : 1 - سؤال سائل از غير دو طرف نقيض است و در اين سؤال بعضى از اقسام حذف مىشوند ، مانند : آيا اطاعت پدران در همه‌چيز واجب است يا در هيچ‌چيز واجب نيست ؟ و اين‌گونه سؤال ، مقتضى غفلت از قسم سوم يعنى در بعضى از امور واجب و در بعضى ديگر غيرواجب است . 2 - جمع كردن سؤال‌هاى بسيار در يك مسأله . تشنيع به تكرار دوگونه است : در قضيه و در حد . تشنيع به تكرار در قضيه مانند آن‌كه سائل مىگويد : آيا انسان ، انسان است يا غيرانسان ؟ اگر مجيب بگويد انسان ، انسان است ، سائل تشنيع نموده و مىگويد اين تكرار است . و اگر بگويد انسان غيرانسان است ، سائل مىگويد : اين تناقض است . اين تكرار در كلام مجيب به خاطر سؤال سائل است . بنابراين اگر اين تكرار قبيح باشد ، آن سؤال قبيح‌تر است . در حد ، گاه ممكن است تشنيع به حق نبوده و گاه ممكن است به حق باشد . اگر تكرار در حد از روى ضرورت باشد ( كه قبلا موارد آن را گفته‌ايم ) تشنيع به جهت تكرار ، ناحق است . و تشنيع به حق ، مانند آن‌كه مجيب بگويد : شهوت شوق به لذيذ است . آن‌گاه سائل مىگويد : شوق به « لذيذ » تفسير مىشود ، پس حاصل حد اين است كه شهوتى لذتى است كه لذيذ است ، و اين باطل است . زيرا شهوت به امر نافع ، امر زيبا ، غلبهء آن و غير آن نيز هست اگرچه به وجهى غيرلذيذ باشد . تشنيع به ارتكاب كذب يا ارتكاب غيرمشهور چنان است كه سؤال سائل به‌گونه‌اى است كه يا مشترك بوده و يا ايهام دارد ، بدين جهت مجيب ناگهان و از روى غفلت پاسخى داده و سائل آن پاسخ را بر وجه كاذب حمل نموده و مشغول تشنيع مجيب