مشهورترين مواضع اثبات و ابطال عبارت‌اند از : مواضع متقابلات ، نظاير ، تصاريف ، اكثر و اقل ، و كون و فساد . چنان‌كه بعد از اين معلوم خواهد شد ، اين مواضع كلى بوده و در اكثر مطالب مشترك‌اند . مواضع اثبات و ابطال مطلق همين‌ها بود كه گفته شد . چنان‌كه گفتيم اين مواضع در اعراض نافع‌اند . از اين مواضع ، سه موضع ، خاص اعراض است : نخست آن‌كه : اگر محمول ، جنس ، فصل يا خاصه باشد ، عرض نخواهد بود . اين موضع براى ابطال ، علمى است ، اما براى اثبات عرض بايد هر سه ( جنس ، فصل و خاصه ) با همديگر ابطال شوند و يا وجود آن‌ها مورد تسليم و پذيرش طرف مقابل باشد . دوم آن‌كه : عرض داراى اصلى است كه عارض موضوع بود و به صورت حمل مواطات بر آن حمل نمىشود و عرض از آن مشتق است . اين موضع فقط شايستگى ابطال را دارد ، زيرا فصل و خاصه نيز چنين است . و سوم آن‌كه : عرض و معروض يكى نيستند . اين موضع نيز براى ابطال نافع است . فصل دوم : مواضع اولى و آثر اصل در اين باب اين است كه يك امر از دو امرى كه به وجهى از وجوه ميان دو اشتراك وجود دارد ، ترجيح يابد . الفاظى كه در اين باب متداول است عبارت است از : آثر ، افضل ، اولى ، اكثر ، ازيد ، اشرف ، اقدم و آن‌چه جارى مجراى اين الفاظ است و همچنين مقابلات اين‌ها . معانى بيش‌تر اين الفاظ ظاهر است . آن‌چه اهميت بيش‌ترى دارد اين است كه الفاظ آثر ، افضل و اولى تفسير شوند زيرا مدار اين مباحث بر اين الفاظاند . ازاين‌رو بايد گفت : آثر به معنى گزيده‌تر ( يعنى به ايثار اولى ) است . گرچه به ظاهر اين معنى ويژهء خلقيات است ، اما برحسب تحقيق ، نظر در آثر متعلق به نظر در اولى و ازيد است و به همين جهت به غير خلقيات نيز سرايت مىكند . ميان آثر و افضل تفاوت است ، زيرا علم هميشه از لباس افضل است ، اما براى كسى كه برهنه است ، جامه ايثار كردن اولى از ايثار علم است . افضل داراى چند معنى است :