همهء قضاياى فعلى است ، چنان‌كه گفتيم ، اما برخى ديگر از حكماى بعد از ايشان ، مانند اسكندر افروديسى « 1 » و غيره گفته‌اند كه ضرورى ذاتى جزء قضاياى مطلقه نيست ، اما باقى قضاياى فعلى كه عبارتند از بقيهء اقسام ضرورى ، در مطلق داخل هستند . بنابراين باقى قضايا بدين‌گونه تقسيم مىشوند : هر قضيه‌اى كه حكمش بالقوه است ، ممكن است و هر قضيه‌اى كه حكمش بالفعل باشد يا ضرورى است يا مطلق . بعضى نام اين مطلق را « مطلق خاص » و بعضى آن را « وجودى » گفته‌اند زيرا در اين قضيه حكم به وجود ايجاب يا سلب مىشود نه به امكان صرف . اگر ميان دائم و ضرورى فرق بگذاريم ، اين مطلق داراى دو صنف خواهد شد : يكى اين‌كه مقيد به لاضرورت باشد و نام آن وجودى لاضرورى است و ديگرى آن‌كه مقيد به لادوام باشد و نام آن وجودى لا دائم است و اين اخص از اولى است ، زيرا رفع خاص اعم از رفع عام است . به اين اعتبار مطلقات چهار صنف هستند : مطلق عام ، مطلق عرفى ، مطلق خاص لاضرورى ، مطلق اخص لا دائم . كه اين‌دو مطلق اخير وجودى هستند . فرق ميان عرفى عام و مطلق عرفى اين است كه در مطلق عرفى ، موضوع را به شرط وصف مقارن وضع مىكنند ، مثلا هنگامى كه مىگوييم : « متحرك » مقصود هر ذاتى است كه در زمان موصوف شدن به « متحركى » موصوف باشد . بنابراين اگرچه لفظ موضوع مطلق است ، اما معنى آن مقيد به اوقات حصول وصف است . ولى در عرفى عام موضوع را مطلق در نظر مىگيرند و محمول را به شرط وصف بر آن حمل مىكنند . بنابراين مطلق عرفى از نظر لفظ مطلقه است ولى عرفى عام موجهه است ، اگرچه از نظر دلالت هر دو

--> - بوده جماعتى از او مستفيد گشته و كتب وى را نقل كرده‌اند . تصانيف جليله از او مانده بدين تفصيل : كتاب آثار علوى ( يك مقاله ) ، يحيى بن عدى آن را نقل نموده ؛ كتاب حس و محسوس ، ابراهيم بن بكوس آن را نقل نموده ( چهار مقاله ) ؛ كتاب اسباب نبات هم ابراهيم بن بكوس آن را نقل كرده . از جمله كتبى كه به وى منسوب مىدارند ؛ يكى قاطيغورياس است . ( اخبار العلماء باخبار الحكماء ، قفطى ) . ( 1 ) - اصل : او فروديس و در بعضى نسخ : افردوسى ، افرودويسى ، اسكندر افروديسى ، اين حكيم در زمان ملوك طوايف بوده بعد از اسكندر بن فيلقوس و معاصر جالينوس و صحبت يكديگر را دريافته و باهم مناظرات و مباحثات داشته و بسيارى از كتب ارسطاطاليس را شرح كرده . وى را مصنفات چندى است بدين قرار : كتاب نفس ( يك مقاله ) ، كتاب رد بر جالينوس ، كتاب اصول عاليه ( يك مقاله ) ، شرح سماع طبيعى ، كتاب برهان ، و غيره . ( ترجمه از اخبار العلماء باخبار الحكماء ، قفطى ، چاپ مصر ) .