مدخل فى وجوده سوى كونه محلّا . » « 1 » يعنى به غير محليت حيّزى ندارد « 2 » . و گفته است ابو اسحاق از اشاعره كه فعل واقع مىشود به مجموع قدرتين يعنى قدرت خدا و عبد . و مصنّف - رحمه اللّه - گفته است كه ضرورى است فعل عبد از جهت آن كه ما مىدانيم فرق ميان حركت حيوان كه اختيارى است و حركت حجر هابط كه بدون اختيار است ، و منشأ فرق اختيار است در حيوان و عدم اختيار در حجر است [ ب - 237 ] . قال : : و الوجوب للدّاعى لا ينافى القدرة كالواجب . « 3 » چون فارغ شد مصنّف - رحمه اللّه - از تقرير مذاهب شروع نمود در جواب از شبهه‌هاى خصم . و تقرير شبههء اولى اين است كه : در وقت صدور فعل از مكلّف يا آن است كه مقارن تجويز لا صدور است يا مقارن امتناع لا صدور است ، يعنى يا ممكن است به فاعل ترك فعل يا ممكن نيست . و ثانى كه ترك فعل ممكن او نيست مستلزم جبر است ؛ و اوّل كه ترك / * ب / 176 / فعل ممكن است يا آن است كه ترجيح دارد صدور فعل بر لا صدور از جهت مرجّحى يا آن كه واقع است بدون مرجّح ؛ و ثانى مستلزم ترجيح احد طرفى ممكن است بدون مرجّحى و اين محال است ؛ و اوّل كه به سبب مرجّحى ترجيح دارد مستلزم تسلسل است يا آن كه بايد منتهى شود به چيزى كه

--> ( 1 ) . شرح التجريد / 341 ( 2 ) . م ، الف : - يعنى به . . . ندارد ( 3 ) . كشف المراد / 308