مسألهء تاسع عشر در نفى معانى و احوال و صفات زايده ، در اعيان است قال : : و المعانى و الأحوال و الصّفات الزّائد عينا . « 1 » علّامه - رحمه اللّه - گفته است در شرح خود [ گفته ] كه رفته‌اند اشاعره به اين كه از براى خداى تعالى معانى قائمه به ذات هست كه آن قدرت و علم و غير اينهاست از صفات كه مقتضى قادريّت و عالميّت و حييّت و غير اينها از صفاتند . و ابو هاشم اثبات نموده احوال / * الف / 169 / غير معلومه چند را ، و هر چند مثال اين احوال معلوم نيست ليكن دانسته مىشود بودن ذات واجب متّصف بر اين صفات و احوال . و در شرح ملّا على واقع است كه كلام مصنّف - رحمه اللّه - مفيد اين است كه وجوب وجود نفى اين معانى مىكند به خلاف مذهب شيخ ابى الحسن اشعرى [ ب - 227 ] كه گفته خداى تعالى را معانى قائمه به ذات است كه علم و قدرت و اراده و حيات و كلام و سمع و بصر است ، و ايضا وجوب وجود مفيد نفى احوال است به خلاف مذهب ابى هاشم كه گفته خداى تعالى را احواليست مثل عالميّت و قادريّت و حييّت و غير اينها از صفات زايده در اعيان و گفته كه معتزله نيز قايلند كه از براى خداى تعالى صفات زايده در اعيان هست . « 2 » و مصنّف - رحمه اللّه - نفى اين امور همه نموده و گفته كه وجوب

--> ( 1 ) . كشف المراد / 296 ( 2 ) . شرح التجريد / 327