علم او است ، اين اين دو علّت مختلفند به اعتبار ، همچنين است معلول واجب ، و علم به معلول متّحدند بالذّات ، و مغايرند به اعتبار . و علّامه - رحمه اللّه - در شرح خود گفته كه اين بحث شريفيست كه اشاره نموده به آن صاحب تحصيل و بسط داده مصنّف - رحمه اللّه - در شرح اشارات . و به اين تحقيق مندفع مىشود جميع محالات لازمه به سبب « 1 » حصول صورت در ذات حق تعالى ، تعالى اللّه عن ذلك علوّا كبيرا . قال : : و تغيّر الاضافات ممكن . « 2 » اين جواب از اعتراض حكماست كه گفته‌اند خداى - تعالى - علم به جزئيّات زمانيه ندارد . و تقرير اعتراض اين است كه علم متغيّر مىشود به تغيّر معلوم و الّا علم مطابق معلوم نخواهد بود و جزئيّات زمانيّه متغيّر مىشوند ، پس اگر جزئيّات / * الف / 164 / زمانيّه كه متغيّر مىشوند معلوم واجب [ الف - 217 ] الوجود باشد لازم مىآيد تغيير علم خداى - تعالى - و تغيير علم خدا محال است ، از جهت آن كه علم عين ذات است . جواب گفته شده كه : تغيير در اينجا به اضافه است ، از جهت آن كه علم را يا اصل اضافه دانسته‌اند ، يا صاحب اضافه ؛ به هر تقدير در اضافه تغيير شده ، يعنى مطابق معلوم است و تغيير در آن شده كه نسبت علم به معلوم مىباشد ، و تغيير در آن شده نه در ذات واجب ،

--> ( 1 ) . الف : پس ( 2 ) . كشف المراد / 286