قال : : و لا يستدعى العلم صورا مغايرة للمعلومات عنده ، لأنّ نسبة الحصول اليه أشدّ من نسبة الصّور المعقوله لنا . « 1 » اين جواب از اعتراض ديگر است كه ايراد نموده كسى كه نفى علم خداى - تعالى - نموده نسبت به ماهيّاتى كه مغاير ذات او است . و تقرير اعتراض آن است كه علم صورت مساوى معلوم است در عالم ، پس اگر بوده باشد خداى - تعالى - عالم به غير خود از ماهيّات ، لازم مىآيد حصول صور آن معلومات در ذات خداى تعالى ، و مستلزم كثرت و تعدّد واجب مىشود به اعتبار امور متعدّده در ذات واجب ، و مستلزم آن است كه خداى - تعالى - قابل باشد و فاعل ، و محلّ آثار خود باشد و معلولات حالّ در ذات واجب باشند ، و خداى - تعالى - از اين قرار ايجاد چيزى كه مباين ذات اوست نمىكند ، و به غير امور موجوده حالّه در خود ايجاد نكرده بلكه به توسّط اين امور حالّه در خود ايجاد اشياء مىكند به جهت ضرورى بودن علم فاعل به افعال پيش از تحقّق ؛ و كلّ اينها باطل است . و تقرير جواب اين است كه علم واجب استدعا نمىكند صورتى را مغاير عين معلومات نزد خداى - تعالى - بلكه اصل حضور معلومات معلومه كافيست حصولشان نزد خداى تعالى بدون صورت ، از جهت آن كه علم حصول چيزى است نزد مجرّد چنانچه گذشت / * ب / 163 / و شكّى نيست كه اشيا همه حاصلند نزد او به جهت آن كه موجد و علّت اشيا است ، و حصول و ظهور اثر نزد مؤثّر

--> ( 1 ) . كشف المراد / 286 . ن : مغايرا