محمد اشرف علوى عاملى
732
علاقة التجريد ( شرح فارسى تجريد الاعتقاد ) ( فارسى )
بالفعل لا يحتاج الى ان يتغيّر فيه شىء حتّى يصير معقولا بالفعل فهو اذا معقول بالفعل » . و در اين وجه ابحاث بسيار است كه مذكور است در كتب عقليّه . وجه ثالث اين است كه هر موجودى [ الف - 215 ] سواى واجب ممكن است - چنانچه در باب وحدانيّت واجب خواهد آمد - و هر ممكنى مستند به واجب است يا ابتداء يا به واسطه بر نحوى كه پيش گذشت ، و سابق مذكور شد كه علم تامّ به علّت مستلزم علم به معلول است و خداى - تعالى - عالم به ذات خود هست پس عالم است به غير خود . قال : و الاخير عامّ . « 1 » وجه اخير از ادلّه ثلاثه كه استناد كلّ شىء اليه است و دالّ است بر آن كه خداى - تعالى - عالم است ، دلالتش بر عموميّت علم اوست به كلّ معلوم . و تقريرش اين است كه : هر موجودى سواى واجب ممكن است و هر ممكنى مستند است به واجب ، پس واجب الوجود عالم است به ممكنات خواه آن كه آن ممكن جزئى باشد يا كلّى ، و خواه آن كه موجود قائم به ذات خود باشد يا عرض قائم به غير باشد ، و خواه آن كه موجود خارجى باشد يا موجود ذهنى باشد - از جهت آن كه وجود ذهنى نيز از جملهء ممكنات است پس مستند به واجب است - خواه آن صورت ذهنيّه امر وجودى باشد « 2 » يا عدمى ممكن
--> ( 1 ) . كشف المراد / 285 ( 2 ) . م ، الف : باشد