بالحقيقة ، و الّا لوجب من ادراك الوجود ادراك جميع الموجودات الخاصّة ، و كون حقيقته تعالى غير مدركة و كون الوجود مدركا يقتضى مغايرة حقيقته تعالى للوجود المطلق المدرك لا للوجود الخاص تعالى » . « 1 » مسألهء ثالثه در اين است كه وجود زايد بر ماهيات است قال : فيغاير الماهية و الّا اتّحدت الماهيّات ، أم لم تنحصر أجزاؤها « 2 » ، [ الف - 6 ] اين مسأله فرع مسأله اولى است . بدان اين را كه مردم اختلاف كرده‌اند كه وجود « 3 » يا نفس ماهيّت اشيا است ، يا زايد بر ماهيّت اشيا است . گفته است ابو الحسن اشعرى و ابو الحسن بصرى و جماعتى از تابعين : اين هر دو ، كه وجود هر ماهيّت نفس آن ماهيّت است ، و گفته‌اند جماعتى از متكلّمين و حكما كه وجود هر ماهيت مغاير آن ماهيت است مگر در واجب الوجود - تعالى شأنه - كه استدلال كرده‌اند و گفته‌اند اكثر حكما كه : وجود واجب نفس حقيقت واجب است ، و زود باشد كه تحقيق كلام ايشان مذكور شود . و استدلال كرده‌اند حكما بر اين زيادتى وجود به چند وجه : اوّل : آن است كه وجود مشترك است به نحوى كه گذشت ، پس گفته‌اند كه : وجود : [ 1 ] : يا آن است كه نفس ماهيّات است ، [ 2 ] : يا جزء

--> ( 1 ) . ن ، الف : - و ملّا حاج . . . تعالى ( 2 ) . كشف المراد / 24 ( 3 ) . م ، الف : + مطلق