العلامة الحلي ( مترجم : على محمدى )

84

شرح كشف المراد ( فارسى )

نوبت به جمع بين نقيضين نمىرسد . ثالثا اصل مبناى شما كه قول به تفويض باشد باطل است ، چنان‌كه خواهد آمد . 8 . ما اماميه معتقديم كه قدرت پروردگار نامحدود است و به جميع ما سوى اللّه به طور مساوى تعلق مىگيرد و تنها بخشى از آنچه مقدور آن ذات بوده آفريده شده نه تمام آنها و دليل ما عبارت است اين است كه مقتضى موجود است و مانع مفقود است ؛ فيؤثر المقتضى اثره . موجود مقتضى : مقتضى براى تعلق همانا قدرت است و پيش از اين ثابت كرديم كه خدا قادر است . فقدان مانع : مانع براى عموميت قدرت يا از ناحيهء ذات قادر است و يا از ناحيهء ذات مقدورات ؛ اما اين‌كه از ناحيهء ذات مانعى نيست ، به دليل اين‌كه قدرت خدا عين ذات اوست و ذات حق از هرگونه جسم و جسمانيات مجرد است و موجود مجرد نسبتش به تمام موجودات يكسان است . در خطبه 49 نهج البلاغه مىخوانيم : سبق فى العلوّ فلا شيء أعلى منه و قرب في الدّنوّ فلا شيء أقرب منه فلا استعلاؤه باعده عن شيء من خلقه و لا قربه ساواهم في المكان به . پس قدرت هم كه عين ذات است نسبت او به همه چيز يكسان است و اما اين‌كه از ناحيهء مقدورات مانعى نيست براى اين‌كه مناط تعلق قدرت به يك شىء واجب الوجود بودن او نيست ، چون وجوب وجود مناط غنا و بىنيازى است و نيز ممتنع الوجود بودن او هم نيست چون ممتنع الوجود كمپانى عدم است و قابل ايجاد نيست ، پس مناط تعلق قدرت امكان است و امكان ما بين همهء ممكنات مساوى است ، پس تعلق قدرت به همه مساوى است ، پس وجهى براى محدوديت قدرت الهى نيست . 2 . علم خداوند علم دومين صفت از صفات كماليه پروردگار است و در آن دو بحث وجود دارد : اثبات صفت جماليهء علم براى خداوند ما معتقديم كه واجب الوجود تبارك و تعالى عالم و داناست همان‌گونه كه قادر و توانا