العلامة الحلي ( مترجم : على شيروانى )
16
ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى )
قال : و شبهة البراهمة باطلة بما تقدّم . أقول : احتجّت البراهمة على انتفاء البعثة بأنّ الرسول إمّا أن يأتي بما يوافق العقول أو بما يخالفها ، فإن جاء بما يوافق العقول لم يكن إليه حاجة و لا فائدة فيه ، و إن جاء بما يخالف العقول وجب ردّ قوله . و هذه الشبهة باطلة بما تقدم في أوّل الفوائد ، و ذلك أن نقول : لم لا يجوز أن يأتوا بما يوافق العقول و تكون الفائدة فيه التأكيد لدليل العقل ؟ أو نقول : لم لا يجوز أن يأتوا بما لا تقتضيه العقول و لا تهتدي إليه و إن لم يكن مخالفا للعقول بمعنى أنهم لا يأتون بما يقتضي العقل نقيضه ، مثل كثير من الشرائع و العبادات التي لا يهتدي العقل إلى تفصيلها . متن : شبههء براهمه [ بر نيكو نبودن بعثت پيامبران ] با [ توجه به ] آنچه گذشت ، باطل مىباشد . شرح : براهمه [ معتقد بودند خداوند هرگز پيامبرانى براى دعوت مردم به راه راست نفرستاده است . اينان ] براى اثبات منتفى بودن بعثت گفتهاند : آنچه پيامبر به مردم عرضه مىدارد يا موافق همان چيزى است كه خرد آدمى مىگويد و يا مخالف آن است . پس اگر آنچه پيامبر براى مردم مىآورد [ و به آنان عرضه مىدارد ] موافق خرد باشد ، نيازى به آن نخواهد بود و فايدهاى نيز در آن نيست ، [ چرا كه عقل ما نيز خود به آن راه مىبرد و آن را مىشناسد و ديگر شنيدن آن از پيامبر ، نه لازم است و نه مفيد ، ] و اگر مخالف خرد باشد بايد سخن او را ردّ كرد . اين شبهه با توجه به آنچه در آغاز بيان فوايد بعثت پيامبران گذشت ، باطل است . توضيح آنكه ما مىگوييم : چرا جايز نباشد كه آنچه پيامبران براى انسان مىآورند موافق خرد و فايدهاش تأكيد [ و تأييد ] بر دليل عقل باشد ؟ يا آنكه مىگوييم : چرا جايز نباشد كه چيزى بياورند كه عقل [ مستقلا و به تنهايى ] اقتضاى آن را ندارد و بدان راه نمىيابد ، هرچند مخالف با عقل نيز نباشد ، بدين معنا كه پيامبران چيزى براى انسان