العلامة الحلي ( مترجم : على شيروانى )
15
ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى )
و منها : أنّ مراتب الأخلاق و تفاوتها معلوم يفتقر فيه إلى مكمل بتعليم الأخلاق و السياسات بحيث تنتظم أمور الإنسان بحسب بلده و منزله . و منها : أنّ الأنبياء يعرفون الثواب و العقاب على الطاعة و تركها فيحصل للمكلّف اللطف ببعثتهم ، فتجب بعثتهم لهذه الفوائد . فايدهء ديگر بعثت آن است كه مراتب اخلاق و تفاوت آنها [ بر همگان ] معلوم است و انسان در اينباره نيازمند فرد يا افرادى است كه با آموختن اخلاق و سياسات ، انسان را به كمال برساند ، به گونهاى كه روابط انسان در شهر [ - جامعه ] و در خانه سامان پذيرد . فايدهء ديگر بعثت آن است كه پيامبران پاداش و كيفر بر اطاعت و ترك اطاعت را مىشناسند ، [ و مىدانند پس از اين جهان ، جهان ديگرى است كه در آن ، انسان با پاداش كارهاى خوب و كيفر اعمال بد خود مواجه مىگردد . ] پس مبعوث شدن ايشان لطفى در حق مكلّف مىباشد [ و موجب مىشود با آگاه ساختن ايشان از پاداش و كيفر اخروى ، آنان به كارهاى خوب راغبتر و از كارهاى بد دور تر گردند . ] بنابراين ، بعثت پيامبران به خاطر اين فوايد واجب است .
--> - ساختن به داود آموختيم و دربارهء حضرت نوح : « ان اصنع الفلك باعيننا » كشتى ساختن به حضرت نوح آموخت . اما بايد تصديق كرد ، چنان كه خود مصنف در نقد المحصل فرموده است ، كه اين فايده از ضروريات وجود پيامبران نيست ، يعنى آنها براى اين امور مبعوث نگشتند ، هر چند براى اظهار معجزه ، بعضى عجايب نمودند و بعضى علوم اظهار كردند و راهنمايى به پارهاى صنايع و علوم كردند ، چنان كه امير المؤمنين عليه السّلام به چند سطر عقول مردم را به روش استنباط نحو رهبرى كرد و حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به استعمال ظلّ ، يعنى سايهء آفتاب ، در تعيين زاويهء ارتفاع خورشيد و تشخيص اوقات عقول مردم را به علم مثلثات و خطوط مثلثاتى هدايت فرمود و حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام به تعليم قواعدى چند ، جابربن حيان صوفى را متوجه اصل مبناى شيمى ساخت كه عناصر پس از تركيب و تغيير صورت نوعيه ، هزاران هزار فايدهء عجيب دارد كه امتزاج آنها ندارد . » ( شرح تجريد ، ص 484 ) .