- 5 - خداى متعال طاعات را مىخواهد و گناهان را اكراه دارد متن : ارادهء كار قبيح ، قبيح است و نيز ترك ارادهء كار حسن ، [ قبيح مىباشد . ] و به خاطر امر [ به كار حسن ] و نهى [ از كار قبيح . ] شرح : عقيدهء معتزله آن است كه ارادهء خداى متعال به صدور طاعت از مؤمن و كافر تعلق گرفته است [ و او مىخواهد كه مؤمنان و كافران همگى نماز بخوانند ، روزه بگيرند و ديگر وظايف خود را انجام دهند ] ، خواه [ در واقع ] آنان چنين بكنند يا نكنند . و از آن سو ، نمىخواهد كه معاصى از آنان سر زند ، خواه [ در واقع ] معصيت واقع بشود يا واقع نشود . اشاعره گفته‌اند : هرچه [ در خارج ] تحقق مىيابد همان متعلق ارادهء خداى متعال است ، خواه طاعت باشد و خواه معصيت . دليل بر صحت مدعاى معتزله دو چيز است : نخست اين‌كه : خداى متعال ، بنابر آنچه گذشت ، حكيم است و قبيح انجام نمىدهد . از آن‌سو ، همان‌گونه كه انجام دادن قبيح ، قبيح است ، ارادهء قبيح [ و اينكه كسى بخواهد كار قبيح از ديگرى سر زند ] نيز قبيح مىباشد ، و همان‌گونه كه ترك حسن ، قبيح است ارادهء ترك حسن [ و اين‌كه كسى بخواهد ديگرى كار خوبى را ترك گويد ] نيز قبيح مىباشد . [ پس خداى متعال ، كه هرگز قبيح از او سر نمىزند ، هرگز نمىخواهد كه فردى ، هرچند كافر باشد ، گناهى را مرتكب شود يا طاعتى را ترك گويد . ] دوم آن‌كه : خداى متعال به طاعات [ مانند : نماز و روزه ] امر ، و از معاصى [ مانند : دروغ و خيانت ] نهى كرده است و حكيم تنها به چيزى امر مىكند كه آن را مىخواهد [ - متعلق اراده و خواست اوست ] و از چيزى نهى مىكند كه از آن كراهت دارد و آن را نمىخواهد . پس اگر طاعت كافر [ مثلا نماز خواندن كافر ] نزد