العلامة الحلي ( مترجم : على شيروانى )
217
ترجمه و شرح كشف المراد ( فارسى )
إذا عرفت هذا فالسعي في طلب الرزق قد يجب مع الحاجة ، و قد يستحب إذا طلب التوسعة عليه و على عياله ، و قد يباح مع الغنى عنه ، و قد يحرم مع منعه عن الواجب . متن : تلاش در راه به دست آوردن روزى گاهى واجب ، گاهى مستحب ، گاهى مباح و گاهى حرام مىباشد . شرح : اكثر عقلا برآنند كه روزى جستن امرى جايز است ، و برخى صوفيه با اين نظر مخالفت ورزيدهاند ، [ و كسب روزى را جايز ندانستهاند ] ، به خاطر آنكه حرام و حلال با يكديگر درآميخته و نمىتوان آن دو را تمييز داد ، و چيزى كه اينگونه است بايد صدقه داده شود . پس بر توانگر واجب است آنچه را در اختيار دارد به تنگدست بدهد به گونهاى كه خود تنگدست گردد تا براى خود او گرفتن اموال آميخته با حرام [ به عنوان صدقه ] حلال گردد . دليل ديگر ايشان بر جايز نبودن تحصيل رزق آن است كه اين كار يارى كردن ظالمان با گرفتن ماليات و خراج از ايشان است ، [ زيرا وقتى اينها اموالى كسب كردند ، عمال حكومت از ايشان ماليات خواهند گرفت و با اين كار بنيهء مالى خود را تقويت مىكنند ] ، و يارى رساندن به ظالم حرام است . حق همان است كه ما گفتيم ، [ يعنى جايز بودن كسب روزى . ] و عقل و نقل هر دو بر آن دلالت دارد . اما عقل : به خاطر آنكه تحصيل روزى موجب دفع زيان از انسان مىگردد ، و از اين رو واجب است ، [ چون دفع زيان از خود نزد عقل امرى واجب است . ] و اما نقل : به خاطر اينكه خداوند مىفرمايد : « و از فضل خدا [ با كار و تلاش روزى ] بجوييد . » و آيات ديگر ، و نيز سخن معصوم عليهم السّلام كه مىفرمايد : « به سفر رويد تا غنيمت برگيريد . » كه در آن امر به مسافرت كرده است براى به دست آوردن غنيمت . پاسخ استدلال نخست [ صوفيه بر حرمت تحصيل روزى ] آن است كه ما