و خير دو نام دارد يكى آنكه خير است و ديگر آنكه شر نيست ، خير بودن ذاتى او است و شر نبودن عرضى است هرگاه در مقابل خير بگوئيم خير نيست ذاتى او را نفى كرده‌ايم و اگر بگوئيم شر است صفت عرضى او را نفى كرده‌ايم و سلب ذاتى شديدتر است . و يقال للأوّل تناقض و يتحقّق في القضايا بشرائط ثمانية . تقابل سلب و ايجاب را تناقض گويند و در قضايا هشت شرط دارد چنان كه در منطق بيان كرده‌اند و در شعرى جمع آمده - در تناقض هشت وحدت شرط دان * وحدت موضوع و محمول و مكان وحدت شرط و اضافه جزء و كل * قوه و فعل است در آخر زمان 1 - وحدت موضوع نباشد مثل آنكه گوئيم زيد عالم است و عمرو عالم نيست . 2 - وحدت محمول نباشد مثل آنكه گوئيم پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله پدر امت است و پدر هيچ‌يك از مردان نيست . 3 - وحدت مكان مثل آنكه گوئيم زيد برهنه است در حمام زيد برهنه نيست در مسجد . 4 - وحدت شرط مثل آنكه گوئيم عالم رستگار است ( اگر عمل كند ) رستگار نيست اگر عمل نكند . 5 - وحدت اضافه مثل آنكه گوئيم زيد عالم است بفروع دين عالم نيست باصول دين . 6 - وحدت جزء و كل مثل آنكه گوئيم زنگى سياه است ( بعضى از اندامش ) سياه نيست همه اندامش . 7 - وحدت قوه و فعل مثل آنكه گوئيم جسم قسمت‌پذير است الى غير النهايه ( بالقوه ) و قسمت‌پذير نيست الى غير النهايه ( بالفعل ) . 8 - وحدت زمان مثل آنكه گوئيم زيد موجود است الان و موجود نبود ديروز .