نشدى ، پس بر وصل او بدرود گوى . آيا نمىبينى كه از ادب بندگان با پادشاهان دار نيستى و زوال اين است كه وقتى با آنها ملاقات نموده و به آنان روى مىآورند ، به قصد تعظيم و اجلال ، براى آنان ركوع مىكنند ، و در اين حالت متذكّر مىشوند كه در پيشگاه آنان قرار دارند ، و مقصودشان از اين كار بزرگداشت آنان مىباشد ، پس چگونه تو در پيشگاه خداوندى كه به اسرار انسان آگاه است و از هر بزرگى بزرگتر است ، بدون حضور قلب و توجّه به او ، ركوع و فروتنى مىكنى . « 1 » از ديگر آدابى كه نمازگزار بايد در حال ركوع رعايت كند ، آن است كه اگر در حال ركوع اين دعا را بخواند « 2 » : « [ اللّهمّ ، ] لك خشعت ، و بك آمنت ، و لك أسلمت ، و عليك توكّلت ، و أنت ربّى ، خشع لك سمعى و بصرى و مخّى و عصبى [ و عظامى ] و ما أقلّته قدماى ، للَّه ربّ العالمين . » - [ خداوندا ، ] تنها براى تو خشوع نمودم ، و فقط به تو ايمان آوردم ، و تنها تسليم توام ، و فقط بر تو توكّل نمودم ، و تويى پروردگارم ، گوش و چشم و مغز و عصب و استخوانها و هر چه كه قدمهايم آنها را حمل مىنمايد [ يعنى تمام اعضاى بدنم ] ، براى تو خشوع و فروتنى نموده است ، براى خداوندى كه پروردگار عالميان است . توجّه داشته باشد كه در اين گفتار ، صفات كسانى را ادّعا مىكند كه با تمام اعضاى خويش حقيقتا و يقينا متوجّه خداوند گرديده و تسليم و سرسپرده او گشته و بر او توكّل نموده‌اند . پس مبادا عضوى از اعضاى تو خضوع و خشوع نداشته و تسليم خداوند - جلّ جلاله - نباشد ، يا در امرى از امور دنيا و دين بر خدا توكّل ننموده ، و در نتيجه در اين سخن از دروغگويان باشى ؛ چرا كه اگر نماز را با دروغ و بهتان بستن به خداوندى كه مالك اوّلين و آخرين است بجا آورى ، كدامين نماز براى تو باقى خواهد ماند ؟

--> ( 1 ) نسخه‌هاى كتاب در اينجا مخدوش است ، و ظاهرا لفظ « ذللت له » درست است كه جايگزين ، و بر آن اساس ترجمه صورت گرفت . ( 2 ) خواندن اين دعا در ركوع مستحبّ است ، چنان كه در همين فصل ذكر خواهد شد .