صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( مترجم : عبدالمحسن مشكوة الدينى )

مقدمه 6

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى )

آثار و مصنفات اين بزرگوار بيشمار است و همه بر عظمت قدر و رفعت مقام و دقت و قوت‌نظر و وسعت فكر و نبوغ فهم و ذكاوت و استعداد خارق العادهء او دلالت دارد . يكى از مصنفات اين مدقق عاليمقام رسالهء اللمعات المشرقيه فى الفنون المنطقيه است كه در عين وجازت و اختصار يكى از بهترين نفايس آثار و داراى مزايا و امتيازات بسيار است ، و از جملهء امتيازات آن امورى است كه ذكر مىشود : 1 - اين رساله خلاصهء اصول و قواعد منطق است و در عين اختصار چيزى از مسائل منطقى در آن فروگذار نشده است و به همين جهت خود مصنف در مقدمهء رساله گفته است « اصولى هديه مىدهم كه راه بسط و تحقيق و بحث و تفصيلرا براى خواننده ميگشايد » 2 - علاوه بر مسائل متداول كه در ساير كتب منطق نوشته شده است نكاتيكه نتيجهء دقت‌نظر و آراء مختص به خود مصنف عظيم الشأن است در اين رساله ايراد گرديده و از جمله شرط وحدت حمل در تناقض و تفاوت سالبة المحمول با سالبهء محصله و معدوله . توضيح اينكه گفته‌اند سالبه وجود موضوع نميخواهد و حال آنكه هيچ قضيه‌اى چه سالبه يا موجبه باشد بدون تصور موضوع و وجود ذهنى طرفين حكم منعقد نمى شود و علاوه بر آنها دقت‌هاى فلسفى خود را از قبيل توضيح شبههء معدوم مطلق و مجهول مطلق و اشاره‌اى بوحدت حقه حقيقيه و تحقيق در اينكه وجود لازم ذهنى و عينى ماهيت است . اصالت و تشكيك در حقيقت وجود و بيان مشاركت حد و برهان بنحو دقيقى كه اختصاص به خود او دارد يعنى قاعده عقل بسيط و قاعده بسيط الحقيقة كل الاشياء كه همهء اين