هزار سال زمين تر و متعفّن است . و در الف ثالث كه تدبير به مشاركت مرّيخ واقع مىشود حشرات الأرض ، مانند حيّات و عقارب و وزغ و پشه و مگس و اشباه آنها ، كه حيات ايشان به نسيم است متولّد مىگردند ، زيرا كه نسيم در اين هزار سال مىوزد . و در الف چهارم كه تدبير به مشاركت شمس است غيوم به تحليل مىرود و سردى هوا سكون بهم مىرساند و شعاع آفتاب بر زمين مىتابد و روز از شب جدا مىشود و حيوانات صغار ، از قبيل موش و گربه و خرگوش و امثال آنها ، از آن عفونات متولّد مىگردند ، و در اين هزار سال زمين مىخشكد و انواع سباع و خيل و حمير و ساير ذوات حافر و خفّ متولّد مىگردند ، و زمين خشكيده مياه و انهار جاريه بهم مىرسد ، و نبات شروع در ظهور مىكنند . و در الف خامس كه تدبير به مشاركت زهره است باران‌هاى معتدل غير دائم مىبارد و رياح بارده مىوزد ، و اشجار نافعه ذوات فواكه حسنه و روايح طيّبه و طعوم لذيذه و رياحين متنوّعه مىرويد ، و حيوانات نافعه از قبيل شتر و گاو و گاوميش و گوسفند متولّد مىگردند ، و انواع طيور در صد سال [ 336 ] اخير اين هزار سال متكون مىشوند ، و در تمام زمين اشجار مىرويد . و در الف سادس كه تدبير به مشاركت عطارد است در اوّل آن نسيم بسيار مىوزد ، و حبوبات نافعه از قبيل گندم و جو و عدس و نخود و ذرّت و امثال آنها متكوّن مىگردد . بعد از آن از شيخ كبير يعنى زحل و حكيم مهندس لطيف يعنى عطارد شروع در تكوين انسان مىنمايند بعد از آنكه هفتاد سال از اين الف گذشته است . و براى تكوّن انسان دو طريق معيّن است : يكى به طريق توالد و تناسل چنان كه مشهور است ، و ديگر به طريق تولّد ، و صفت تولّد آن است كه تمام مركّباتى كه در زمين مىباشد از آب و حرارت شمس به معونت أشعّهء ساير كواكب متكوّن مىگردد . و آن آب كه انسان از آن متكوّن مىشود الطف و اعذب و اصفاى آبهاست . پس چون از اين هزار سال قريب به هفتاد سال گذشت و عنايت زحل و عطارد و ساير مبادى در تكوّن انسان شديد گرديد ، از اعدل اقاليم بخار لطيفى مرتفع مىگردد و بر زمين