شيخ در فقه سنتي شيعي كتاب النهاية را نوشت كه تا چند قرن مهمترين متن فقهى شيعي به شمار مى رفت . جز آن كتاب الجمل والعقود وبرخى آثار ورسائل فقهى ديگر از وى برجاى مانده است . تدوين دو مجموعه حديثي تهذيب الأحكام واستبصار وروش هاى أو در جمع ميان أحاديث متعارض ودر برداشت هاى فقهى برروند تكاملى فقه شيعي تأثير گذارده است . مكتب شيخ الطائفة به عنوان يك دوره دير پاى فقهى سه قرن تمام به خوبى پاييد وبر جامعه حقوقى ومحيط علمي شيعه حكمفرما بود . جز آن كه در طول اين سه قرن سه مرحله مختلف بر آن گذشته است اين چنين : 1 . پيروان شيخ - از زمان حيات شيخ الطائفة تا يك قرن پس از مرگ أو دوره شاگردان وپيروان اوست . در اين يك قرن تمامى كساني كه برمسند فقاهت نشستند وبه تأليف وتدريس حقوق شيعي پرداختند جز نقل گفتار شيخ وشرح آن هيچ كار جديدى نياوردند . گويا شخصيت شيخ چنان بر مراكز علمي شيعي سايه افكنده بود كه كسى را ياراى ابداع وابتكار يا پيشنهاد طرحى جديد ونظري نو نبود . از اين رو فقهاء اين دوره را مقلده مى گويند كه مقصود تقليد آنان از روش شيخ ، وتبعيت وپيروى كامل ايشان از آراء وانظار اوست ( 216 ) . سديد الدين حمصى دانشمند مشهور شيعي در پايان قرن ششم مى گويد پس از شيخ ، شيعه هيچ فقيه مفتى وصاحب نظري نداشته وهمه فقهاى شيعي حاكى وبيان كننده نظرات شيخ مى باشند ( 217 ) . مشهورترين فقهاء اين دوره كه نام وآثار آنان در مآخذ فقهى نقل مى گردد عبارتند از : أبو علي حسن بن محمد بن حسن طوسي ، فرزند شيخ ( در گذشته پس از 515 ) نگارنده شرح نهاية والمرشد إلى سبيل التعبد . نظام الدين سليمان بن حسن صهرشتى شاگرد شپخ ونگارنده اصباح الشيعة بمصباح الشريعة علاء الدين علي بن حسن حلبى نگارنده إشارة السبق إلى معرفة الحق . أبو علي فضل بن حسن امين الاسلام طبرسى ( م 548 ) نگارنده المنتخب من مسائل الخلاف عماد الدين محمد بن علي بن حمزه طوسي ( در گذشته پس از 566 ) نگارنده الوسيلة إلى نيل الفضيلة قطب الدين سعيد بن هبة الله راوندى ( م 573 ) نگارنده فقه القرآن وچند شرح بر نهاية قطب الدين محمد بن حسين كيدرى بيهقى ( زنده در 576 ) نگارنده الاصباح .

--> 216 - ببينيد كشف القناع : 442 . 217 - كشف المحجه سيد بن طاووس : 127 / وصول الاخبار حسين بن عبد الصمد عاملي : 33 / معالم الدين ، ص 179 در پايان مبحث اجماع / أبو القاسم بن حسن يزدى 1 : 20 / روضات الجنات 7 : 161 .