السيد حسين المدرسي
49
مقدمه اى بر فقه شيعه ( فارسي )
سلار بن عبد العزيز ديلمى ( م 448 ) ، نگارنده كتاب المراسم العلوية والاحكام النبوية قاضى عبد العزيز بن براج ( م 481 ) ، نگارنده كتابهاى المهذب والجواهر وشرح جمل العلم والعمل . أبو الحسن محمد بن محمد البصروى ، شاگرد مرتضى ونگارنده كتاب المفيد في التكليف أبو الفتح محمد بن علي كراجكى ( م 449 ) . 4 - مكتب شيخ الطائفة : در مكتب متكلمان چنان كه ديديم أساس فقه ظواهر قرآني وأحاديث مسلم ومشهور بود وبه روايات مذهبي به خودى خود به صورت منبع فقه نظر نمى شد . شيخ الطائفة محمد بن حسن طوسي ( م 460 ) كوشيد با حفظ شكل تعقلى وتحليلي فقه ، اعتبار اين گونه أحاديث رامنهاى قرائن وشواهد خارجي بر صحت بازگرداند ( 215 ) . أو در اين كار توفيق يافت وأساس نوينى براي فقه شيعي گذارد كه با شيوههاى پيشين به كلى فرق داشت . مكتب شيخ الطائفة در واقع حاصل تركيب عناصر قوام دهنده مكتب متكلمان ومكتب أهل الحديث بود . أو با تأليفات فقهى متعدد خود آفاق تازه اى را به روى فقه شيعي گشود . فقه تفريعى از راه يافتن صور واشكال گوناگون يك مسأله با كتاب المبسوط أو ، وفقه تطبيقي از راه مقايسه ميان مكتب هاى مختلف فقهى اسلامى با كتاب الخلاف وى در فقه شيعي راه يافت . شالوده اين دو كتاب از متون سنى گرفته شده وبدين وسيله بخشي مهم از معارف حقوقى سنى به فقه شيعي انتقال يافته وموجب رشد وشكوفايى بيشتر آن گرديده است . در واقع فقه شيعي در مكتب شيخ الطائفة از ميراث فرهنگى فقهى سنى كه در قرون أولية روى آن بسيار كار شده بود تغذيه كرد وبسط وتوسعه يافت . اين موضوع چهره فقه شيعي را به طور كلى دگرگون ساخت وعمدتا موجب پيشرفت وتحول وتكامل آن گرديد هر چند مفاهيمى غير شيعي را نيز داخل فقه شيعي نمود كه با مباني سنتي آن نا همگون بود . شيخ در اين دو اثر ، همه جا نظر خود را بر پايه مباني فقه شيعي به شالوده سنى كتاب افزوده كه بيشتر شكل تحشيه به خود گرفته وگاهى نتوانسته است درست در متن فقه أو هضم وجذب شود . اين روش نوعي آشفتگى ونامنظمى وعدم انسجام در ميراث فقهى شيخ الطائفة پديد آورده كه بعدها به وسيله محقق حلى اصلاح گرديده است .
--> 215 - بحث اخبار آحاد در عدة الأصول وى : 25 - 63 ديده شود .