شمس الدين محمد بن محمود آملي
59
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
همچنين 58 و 86 ، 62 و 82 و على هذا و ديگر تفاضل ميان هر عددى و آنچه بر بالاى آن موضوع بود يكسان بود چنان كه تفاضل 26 و 2 و 74 و 50 نوع سيم زوج الزوج و الفرد بود و از آنجهت كه او قابل تنصيف تا به واحد نبود مشابه زوج الفرد باشد و از آنجهت كه بيش از يك بار قابل تنصيف بود مشابه زوج الزوج باشد و تولد او از ضرب اعداد زوج الزوج بود غير دو در افراد متوالى . چنان كه از 4 در سه دوازده و از 4 در 5 بيست و على هذا . چندانكه زوج مضروب اعظم بود قبول تنصيف در حاصل زياده باشد و أين اعداد متوالى باشند بتفاضل و هشت و در اين اعداد زايد و ناقص و تام توان يافت اما تام همچو بيست و هشت و هر تاميكه بعد از او بود اما ناقص مثل 44 كه بيان آن ذكر رفت و اما زايد همچو 12 و 20 و غير آن در اعداد مربعات نيز باشند و تولد آن مربعات از ضرب اول ازواج بود . در اول افراد يعنى دو در سه و تربيع حاصل اعنى شش و ثانى از ضرب همان زوج الزوج در ثانى افراد بود و تربيع حاصل اعنى ده و على هذا القياس . و تفاضل اين اعداد ابدا زوج الزوج بود ، چه اگر از ضرب چهار در افراد متواليه متولد گردد تفاضل 32 بود . اينست آنچه در ذكر خواص ازواج مهم بود اكنون بيان كنيم كه 2 كه اول اعداد است از كدام نوع است شيخ در شفا آورده است كه بعضى گمان بردند كه زوج الفرد است از آنجهة كه در تنصيف منتهى به زوج نيست . و بعضى گفتهاند زوج الزوجست كه در تنصيف منتهى بواحد است و بعضى گفتهاند زوج الزوج و الفرد است معا و مبدء هر دو و بعد از آن گفته كه نزد من