شمس الدين محمد بن محمود آملي
541
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
و زباده از ثمانى چنان كه بدان اشاره كرده شد نيستند و آنچه متوسطاند يا خماسى باشند يا سداسى يا سباعى و رباعى يك پيش نيست و آنطريقست و ثمانى نيز يك پيش نيست و آن جماعتست . و خماسى چهارند عتبه داخل و عتبه خارج و كوسج و نقى الخد و سداسى ششاند قبض الداخل و قبض الخارج و نصره داخل و نصره خارج و اجتماع و عقله و سباعى چهار لحيان و انگيس و حمره و بياض . و مجموع اين اشكال شانزده است شانزده را در وسط اشكال كه سداسيست ضرب كنند 96 حاصل شود . و از اشكال رمل هر آنچه اول او فرد بود و آخر او زوج آن را خارج خوانند و آنچه اول او زوج باشد و آخر او فرد داخل و آنچه اول و آخر او فرد باشد منقلب و آنچه اول و آخر زوج باشد آن را ثابت خوانند . فصل سيم در معرفت صور اشكال شانزده گانه و طبايع و جهات ايشان . لحيان صورت او يك فرد است و سه زوج اين چنين قبض الداخل زوجست و فردى ، پس زوجى و فردى چنين قبض الخارج فردى و زوجى پس فردى و زوجى جماعت چهار زوج كوسج دو فرد و زوجى و فردى عقله فردى و 2 زوج و فردى انكيس سه زوج و فردى حمره زوجى و فردى و 2 زوج بياض 2 زوج و فردى و زوجى نصره خارج 2 فرد و 2 زوج نصره داخل 2 زوج و 2 فرد عتبه خارج سه فرد و زوجى عتبه داخل زوجى و سه فرد اجتماع زوجى و 2 فرد و زوجى طريق چهار فرد نقى الخد فردى و زوجى و 2 فرد