شمس الدين محمد بن محمود آملي
497
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
شمال او كشمير و زمين و كوه ميرود و آنكوهيست بغايت بلند محاذى قطب جنوبى افتاده و آنجا روزى 6 ماه و شبى 6 ماه باشد . و گويند آنكوه از زر و سيمست و كوه تبت در جانب شمال قنوج افتاده است كه منقطع عمارتست و زمين كشمير در وسط آنست و متصل به زمين تبت و ترك و آبهاى تمام درياى هند از كوههاى شمالى شرقيست و ميان تبت و هند كوهيست بس عالى چنان كه گويند صعود آن قريب 80 فرسنگست « 1 » و از قله آن زمين هند سياه نمايد و زمين تبت و چين سرخ و زمين هند در سه اقليم افتاده است شرقى آن از اقليم اول و غربى آن از اقليم سيم و اكثر ممالك او در اقليم دوم و اكثر شهرهاى او بر آب گنگست و سياح چون از درياى هند گذرد و بدرياى چين رود مقدشو « 2 » بر دست راست او باشد و اهل مقدشو در سنه ستين و ستمأته مسلمان شدند . گويند ايشانرا پادشاه معتبرى نبود بلكه در هر محله يكى از اهل صلاح مقدم ايشان باشد و قير و عاج و آبنوس و پوست پلنك پر موى بربرى از آنجا آرند و در جزاير او فيل بسيار باشد و از آنجا گذشته ولايت حبشه و زنگبار است و اكثر اهل حبشه مسلمان باشند و بعضى ترسا و يكحد او بصعيد اعلاى مصر پيوسته است و بيشتر شهرهاى حبشه بر كنار درياى قلزمست برابر يمن و پادشاه ايشان در شهر حرمى يا دنقله نشيند كه هر دو شاخ رود نيل به همرسند و آنجا كان زر باشد و در شهر زنگبار قلعهايست كه پادشاه نشين باشد و جزيره لنكون در ميان درياى هند است طول آن 80 فرسنگ و شهر محه ( كذا ) كنار درياى قلزم هم از زنگبار است و عيذاب هم بر كنار درياى قلزمست از زنگبار و آن را از شهرهاى بربر شمارند و آنچه از يسار سياح افتد ولايت اوجان و مولتان باشد و
--> ( 1 ) يعنى از راه كج و معوج و درهها و كوههانه ارتفاع مستقيم قله كوه چون قدما ميگفتند بلندترين كوههاى زمين از دو فرسخ و نيم كمتر است ( 2 ) مقدشو در نؤاحى حبشه است و در قاموس الاعلام گويد فعلا نام او تغير يافته يا مكان او بائر است