شمس الدين محمد بن محمود آملي
48
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
زياده دويم مجموع آن با مضروب دو در فردى كه تالى واحد است اعنى سه و زياده ثالث مجموع آن با مضروب دو در فردى كه تالى آن فرد اعنى پنج . و به وجهى ديگر زياده اول مضروب زوج اول است در اول مربعات متوالى اعنى واحد و زياده ثانى مضروب آن زوج در ثانى مربعات اعنى چهار و زياده ثالث مضروب آن در ثالث مربعات و على هذا القياس . و هر عددى چون مربع او را مضاعف كنند و چهار بر او افزايند مبلغ مساوى مسطح دو حاشيه نازل قريب او بود با مسطح دو حاشيه صاعد قريب او . چنان كه مربع هفت را اعنى چهل و نه چون مضاعف كنند چهار بر او افزايند مبلغ آن اعنى صد و دو مساوى مضروب پنج در شش بود با مضروب هشت در نه . و اما مسطح حاشيه نازل ثانى در نازل ثالث با مسطح صاعد ثانى در صاعد ثالث بر ضعف مربع عدد به دوازده افزون باشد و مسطح نازل ثالث در رابع با مسطح صاعد ثالث در رابع ببيست و چهار افزون باشد و نازل رابع در خامس با صاعد رابع در خامس بچهل . و قانون در اين باب آنست كه در اول زياده از آن چهار است در اول افراد اعنى واحد ضرب كنند و آن چهار بود و در ثانى آن را با مضروب زياده در ثانى واحد اعنى دو جمع كنند دوازده بود و در ثالث آن مجموع را اعنى دوازده با مضروب زياده در تالى تالى اعنى سه جمع كنند بيست و چهار بود . و هر عددى چون بر ضعف مربع او شش بيفزايند مبلغ مساوى حاشيه نازل اول او بود در نازل سيم با سطح حاشيه صاعد اول در صاعد سيم . چنان كه مربع هشت را اعنى شصت و چهار چون مضاعف كنند و شش بيفزايند مبلغ صد و سى و چهار مساوى با نه در يازده بود و اگر حاشيه اول در رابع زنند بر ضعف مربع هشت بايد افزود .