باب دويم در آلات مساحت آلات مشهوره پيش ارباب اين صناعت سه است ذراع و قصبه و أشل « 1 » و ذراع سه قسمست . يكى ذراع يد كه آن را قايم نيز خوانند و او 6 قبضه است بقبضه معتدل كه هر قبضه بعرض چهار انگشتان معتدل و عرض هر اصبعى شش عرض شعيرى باشد معتدل و هر شعيرى 6 موى باشد از دنب اسب بر ذون . دويم ذراع هاشمى كه آن ذراعى و ثلث باشد از ذراع اليد و هشت قبضه از قبضات مذكوره . سيم ذراع الجديد كه آن بيست و هفت انگشت باشد از انگشتان معتدله و قصبه كه آن را بار نيز خوانند به ذراع اليد هشت ذراع باشد و به ذراع هاشمى شش و به ذراع جديد هفت و تسعى و أشل ريسمانى باشد كه طول او به ذراع اليد هشتاد ذرع باشد و بهاشمى 60 و مضروب قصبه را در نفس خود عشير خوانند و ده مثل عشير را قفيز خوانند و ده مثل قفيز را جريب خوانند . پس مضروب أشل در نفس خود جريب باشد و در قصبه قفيز و در ذراع عشير و دو ثلث عشير و در همه اين اعتبار توان كرد . فصل سيم در كيفيت مساحت اشياى مذكور خط اگر مستقيم باشد مساحت او ظاهر است و اگر منحنى باشد همچو دايرهء ارشميدس گفته است كه نسبت محيط دايره با قطر او همچو نسبت ثلثه امثال

--> ( 1 ) در نسخه‌هاى خطى امثل بود و آن غلط كاتب است و صحيح اشل بهمزه و شين است به وزن فرح