شمس الدين محمد بن محمود آملي
419
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
پس 5 را در 8 ضرب كنند و حاصلرا كه 40 باشد نسبت دهند با 180 كه از ضرب احد المخرجين در ديگرى حاصلشود و گويند 40 جزو است از 180 جزو واحدى كه آن دو تسع واحدى باشد . و اگر خواهند كه مخرج كسور تسعه معلوم كنند مخارج كسور را از نصف تا عشر گيرند و مخرج نصف و ربعرا چون در مخرج ثمن داخلند اسقاط كنند و همچنين مخرج ثلث را كه در مخرج سدس داخلست و مخرج خمس را كه در مخرج عشر داخلست پس مخرج سدسرا چون مباين مخرج سبعست درو ضرب كنند 42 حاصلشود و چون ميان اين حاصل و مخرج ثمن توافقست به نصف نيمه يكيرا در تمام آنديگر ضرب كنند 168 حاصلشود و ميان اين حاصل و ميان نه توافقست بثلث ثلث احدى را در تمام آن ديگر ضرب كنند 504 حاصلشود و ميان اين حاصل و ميان ده توافقست به نصف نيمه احدى را در جمع ديگرى ضرب كنند 2520 حاصل شود و تمامت كسور تسعه ازينجا بيرون آيد . و نقلست كه از أمير المؤمنين عليه السّلام ازين سؤال كردند بر فور فرمود : اضرب ايام اسبوعك فى ايام سنتك يعنى هفت را در سيصد و شصت ضرب كن كه حاصل مخرج جمع كسور شود . و هم نقلست كه ازو پرسيدند اقل عدديكه او را ثلث و ربع باشد و ثلث او او را ربع و خمس باشد و ربع او را نصف و خمس باشد كدام است فرمود كه اضرب ثلث شهرك فى شهور سنتك يعنى 10 را در 12 ضرب كن تا 120 حاصلشود و ثلث او چهلست و ربع او سى و چهلرا ربع ده است و خمس 8 و سى را نصف 15 و خمس 6 .