شمس الدين محمد بن محمود آملي

394

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

همچو سفيدى تخم مرغ كه رطوبت جليد را نگاهدارد تا بواسطهء حرارت هواى خارج و حرارت داخل خشك نگردد و سخت نشود و طبقات چشم هفت‌اند : 1 - طبقه اندرونى كه ملاصق استخوانست و سخت‌ترين طبقات چشم اوست و فايد ، در صلابت او آنست كه تا مضرت استخوان از ديگر اجزاى چشم باز دارد . 2 - طبقه مشيمه كه بر مثال مشيمه محيط طبقات و رطوبات چشم است و در او فسحتى هست كه در وقت حاجت گاه ممتد شود و گاه منبسط . 3 - طبقه شبكيه است مانند دام و فايده او آنست كه بعروق و آورده كه در اوست غذا به رطوبت زجاجى رساند و نور به رطوبت جليدى و غذاى او از طبقه مشيمه و منبت او از نفس عصب . 4 - طبقه عنكبوتيه است و او همچنان غشائيست مر رطوبت جليدى را و منبت او پيش بعضي از رطوبت جليديست و منفعت او آنست كه ميان رطوبت جليدى و رطوبت بيضى حاجز شود تا به يكديگر آميخته نشوند . 5 - طبقه عنبيه كه در رطوبت بيضي است و او همچو دانه انگور است كه چوب ازو بيرون گرفته باشند و حدقه عبارت ازوست و ملاقي محسوس شود و او دو طبقه است طبقه داخلى كه آن را خملى باشد هم چو خمل معده تا رطوبت بيضى را جمع كند و طبقه خارجى بغايت املس صلب است خاصه گرداگرد ثقبه تا كنارهاى ثقبه راست بايستد و ثقبه گشاده بماند و غذا و منبت او از طبقه مشيمه است و لون او آسمانگونست بواسطهء آنكه نور بصر را هيچ رنگي مفيدتر از رنگ آسمانى نيست چه بياض مفرق بصر است و سواد قابض . 6 - طبقه قرنيه و او در پيش طبقه عنبيه است و چهار توست بر يكديگر ملتزق تا از آفت دور باشد و او صلب است و صافى و سفيد و صلابت او از براى آنست كه تا اجزاى چشم را استوار دارد و سفيدى و صافي از براى آنكه روح باصره در و نفوذ تواند كرد و سياهيكه در حوالى او نمايد از عكس طبقه عنبيه باشد و منبت او