شمس الدين محمد بن محمود آملي
373
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
بر آنوجه است كه در كواكب متقدمه گفته شد و بفلك حامل تدوير چنان كه در زهره گفته شد و احتياج او بفلك مدير از آنجهت است كه چون اوج او كه غايت بعد است از مركز زمين در ميزان بود كه بايستى نصف قطر تدوير او در حمل كه مقابل اوست بزرگتر نمودى از آنكه در اجزاى ديگر از فلك البروج ، ليكن چون در دلو و جوزا بزرگتر مينمايد از همه جا ، بايد كه درين هر دو به زمين نزديك تر باشد . و حينئذ اقرب در مقابل ابعد نيفتد و اين نتواند بود الا بواسطه انتقال مركز حامل و الا اقرب در مقابله ابعد بودى پس بضرورت حامل را محركى باشد خارج المركز تا حضيض مركب از دو حضيض در دو تثليث اوج كه هر يكى در تسديس مقابل او باشد حاصل شود و صورت افلاك عطارد اينست و قمر را نيز سه فلكست غير فلك اول . يكى از آن جمله كه مركز او مركز عالمست فلك مايل خوانند و او در جوف فلك ممثل كه آن را در قمر فلك جوزهر گويند باشد نه در ثخن او همچو در در ديگر افلاك .